Ikusten duenak ez dauka sinetsi beharrik

  Askotan, bila eta bila ez gara gelditzen, hemen bertan daukagula ohartu gabe

Inoiz entzun izango didazue Anthony de Mello, oso maitea dut. Haren esaldia da hurrengo hau: Iheska zabilzkiona zein irrikan zagozkiona zure baitan daude. Mistikoak hori ikusi egiten du, eta ez dauka sinetsi beharrik. Areago oraindik, zertarako ditu erlijioa eta dogmak? Parisen sekula izan ez banaiz, sinetsi egin beharko dut hiri eder hori existitzen dela. Baina behin bertan izanez gero, sinestea absurdua da, badakit eta. Mapak balio dit hara iritsi arte; behin Parisko lurraldea zapalduz gero, alferrik ditut mapak, hango lurraldea eta biok elkarren testigu gara. Erlijioekin berdin gertatzen da, mapak dira, lurraldea, gutxi gorabehera, non egon litekeen adierazten digute, baina ez dira lurraldea bera.

Sinesteak objektu mentalak dira, adierazten dizute Egia non ezpada egon litekeen, baina ez dira Egiaren gordailu. Buru-gogamenaren eta maila egoikoaren ezaugarriak dira. Egoa da sinesteko premia duena, Paris non dagoen ez dakiena. Ikusteko, maparik gabe ibiltzeko, egoa transzenditu behar da. Buru-gogamenarekin, egoarekin, identifikaturik jarraitzen duenak ezinbestekoak ditu sinesteak, segurtasuna ematen dioten muletak dira. Segurtasun-premiaren ondorioa da fanatismoa. Pertsona ez-seguruak, haurrak amaren gonak bezalaxe, heldulekua behar du. Kontzientziaren maila transpertsonalean, sinesteak erlatibizaturik geratzen dira (ez du esan nahi erlatibismoan murgiltzea).

Sinesteak direla eta, borroka eta liskarrean eta inor deskalifikatzen hasten direnak egoen arteko gatazkari su ematen ari dira; eta ez dauka zerikusirik Egiarekin, horrelakoengandik urrun dago Egia. Hitzak eta sinesteak… ez dira gomendagarriak Misterioaren aurrean; isiltasuna hitz-jarioa baino errespetutsuagoa da Jainkorekin. Isiltasuna apaltasunarekin uztartua dago, eta adierazi nahi du Jainkoa sekula ez dela kabituko gure buruan. Hobe Jainkoari Izanean uztea. Mistikoak eta ateoak gauza batean datoz bat: ez dute nahi Dibinitatearen objektibaziorik, eta ongi aski dakigu pentsamendu oro objektibazioa dela. Ondorioa garbia da: Jainkoa pentsatzen badugu, izaki separatu bezala pentsatu beharko dugu, hau da, indibiduo baten gisa. Objektibatzean, geure irudi eta antzerako idoloa sortzen ari gara.

Egin behar ez dena da orain arteko sinesteak zeharo gaitzetsi eta baztertu. Hori ez da jokabide zuzena; izan ere, pertsona askorentzat gerta zitezkeen lagungarri. Egin behar dena da jakitate berrian integratu eta transzenditu. Erlijioei buruz ere gauza bera esan daiteke: zenbat jenderi ez dio lagundu erlijioak hainbeste obra on egiten, eta bere Egia bilatzen? Baina zalantzan ipintzerik ez dagoena da erlijioa, gaur egun eta hemen, gainbehera doala, eta espiritualitatea goraka. Esan dezakegu erlijiotik espiritualitatera goazela.

Zer da, bada, espiritualitatea? Martínez Lozanori emango diogu hitza, hark Comte ateoak esandakoa konta diezagun: Espiritualitatea da infinituarekiko gure erlazio finitua, eternitatearekiko esperientzia tenporala, absoluturako irispide erlatiboa. Martinez Lozanoren komentarioa logikoa da: ateo batek espiritualitateaz horrela hitz egiteko, zerbait garrantzizkoa ari da gertatzen edo aldatzen. Honetaz da mintzo espiritualitatea: barnetasun, sakontasun, transpertsonaltasun eta ez-dualtasunaz. Argiaren eta liberazioaren bidea da; lotu eta ezjakintasunean murgilarazten gaituen elementutik, egotik, askatzen laguntzen digu. Horregatik, hil ala bizikoa da adimen espirituala lantzea, egoaren etxolatik atera nahi badugu. Existentziaren dimentsio sakon eta absolutuari egiten dio erreferentzia. Badago argitu beharreko kontu bat: askok uste du errealitate materialaren aurkakoa dela; ez da hori; baizik eta azalekoaren, superfizialaren, aurkakoa da.

Halabeharrez, “ez” batzuen bidez ere ingurua gaitezke espiritualitatearen esanahira: zeure gela itxian ez gelditzea, ireki eta zabaltzea, ez-eskluditzea, mugak kentzea, josturarik gabeko uztartzea… hori dena la espiritualitateaz mintzatzea. Gizakiaren dimentsio eta izatearen zimentarri sakona da espiritualitatea; gorpuztasuna, afektibitatea edo soziabilitatea bezain funtsezko eta oinarrizkoa.

Materialismo modernoa, segur aski, berak ezagutu duen erlijioaz ari da, erlijio dogmatiko eta inposatzaileaz eta hori kritikatzen du. Baina erlijioa eta espiritualitatea, maila horretan, ez dira gauza bera. Begiztatu ditzagun ura eta edalontziaren irudia: edalontzia litzateke erlijioa eta espiritualitatea, ura. Momentu historiko jakin batean jende konkretu bati balio izan dio edalontziak, ontzi egokia izan da edukira iristeko. Baina garbi ikusten da beste garai batzuetan ontzi hori ez dela beharrezkoa.

Erlijioaren joera eta jarrera, historian zehar, absolutu bihurtzea izan da. Lanabes eta medio izatetik bere baitan xede izatera pasatu da. Eta okerrago dena, espiritualitatearen eta egiaren jabe balitz bezala agertu da, edo agertu dute, munduaren aurrean. Gauzak horrela, erraza da biak nahastea, eta biak, oloa eta garia berezi gabe, ondotik ebaki eta sutara botatzea. Begira, gero!, aldeak daudela bien artean: erlijioa, bere izaera eta osaera medio, eskluditzailea da; espiritualitatea, aldiz, irekia eta integratzailea.

Erlijioak ez ditzake batu bere mugetatik kanpora daudenak, sinesteek berez duten dinamikaren ondorioa da. Konfesio bakoitzeko Kredo nagusiak banatzaileak dira, erlijio bakoitzeko pertsonen intentzioaren gainetik. Espiritualitatea, berriz diot, integratzailea. Amaitu dezakegu esanez espiritualitateak eta egoak elkar eskluditzen dutela. Espiritualitatea integratzailea dela esateko, honetan oinarritzen gara: gure barne sakonean denok konpartitzen dugun dimentsioarekin ipintzen gaitu kontaktuan.

Egoa izan daiteke erlijiosoa, baina espirituala ez; sinesteetan sinesten du (esapidea onartzen bazait), badu DENA interpretatzeko ahala, baina ez daki deus ez-dualtasunaz, DENA bizitzeaz. Ni ohartu naizena da erlijioak nekez transformatzen duela pertsona. Sarritan entzun dudanez, elizara joateak jendea gutxi hobetzen du. Hala ere, ez dugu esan nahi erlijioak guztiz gaitzesgarriak direnik; mapa moduan izan daitezke baliagarriak lurraldea seinalatzen ari zaizkigu eta. Baina erlijioek espiritualitatean integratuak eta transzendituak egon beharko dute, lurraldea bera zapaldu eta bizi nahi badugu.

Erlijioaren beste aspektu bat sari eta zigorraren arteko jokoa da. Txantaje usaina hartzen diot nik, jendea beldurtzeko arma. Heriotzari berez ere beldurrik aski bazitzaion, erlijioak areagotu egiten zituen gauzak. Aristotelesen ideietatik zetorren haria Akinoko Tomasek loditu eta Dantek egin zion korapiloa bere Commedia Divina famatuarekin. Danteren ikuspegiak bide sakona egin zuen Elizaren barnean, eta izu-ikarek ez zuten kaburik.

Espiritualtasuna ez daiteke utz erlijioaren mende. Hori bai, espiritualitateak izatetik beretik duen ezaugarriaren ondorioz, hitz egin daiteke espiritualitate erlijiosoaz, espiritualitate laikoaz edo baita espiritualitate ateoaz ere. Espiritualitatea, gainontzeko gauzak ez bezala, betikoa da, ez da aparte sortua, gizakiak berekin ekarri duena baizik, arnasa bezalaxe.

Erlijioa aipatu dugun bezalaxe, espiritualitateak baditu etsaiak beste aldetik ere. Horietako bat da munduaren ikuspegi “zientifikotik” datorren materialismoa da. Horren ondorioa da erlijioak urteetan izan duen portaera itogarria. Materialismo horren arabera, ez dago ikusten dena beste errealitaterik. Nire eta beste askoren ustez, laizismo dogmatikoan erortzea da hori. Anemia espiritualean, hustasunean, murgiltzea esan nahi du horrek. Ez genuke ahantzi behar, edo ahantzi itxura egin behar, zientziak berak esaten digula errealitate osoaren %4 baino ez dugula ikusten.

Materialismoak, eta hori larria da, ez du aintzat hartzen fisika kuantikoak egin diguna, hau da, hankaz gora ipini kosmobisio materialista guztiak. Materialismoak, jarrera filosofiko gisa, eta laizismo dogmatikoak, bizitzarekiko jarrera moduan, ezjakintasunetik badute dezente, eta ez dute ahalegin handirik erakusten gizakia bere osotasunean tratatzeko.

Beste tranpa izan liteke espiritualismoa edo sektarismo erlijiosoa. Batetik aipa genitzake oraingo sasi-espiritualitate modernoak, ongizatea aldarrikatzen dutenak. Hori ez da beste nartzisismo-forma fin bat baino. Benetako maisu espiritualek materialismo espirituala deitzen diote; hain zuzen, zinezko espiritualitatearen antipodetan dagoena.

Martinez Lozanok, Francesc Torralbaren bidez, aipatzen dituen behar espiritualak hauek lirateke: zentzu-premia, norbera eta bizitzarekin adiskide egotea, ordena, egia, askatasuna, errotzea, otoitz egitea, bakardade eta isiltasuna, sinboliko-errituala… Torralbaren ustez, bestetik, adimen espirituala lantzearen onurak handiak dira, eta atrofiaren ondorioak ere bai. Onura horiek honela zehazten ditu: barne aberastasuna (sormena), sakontasuna begiradan, kontzientzia kritikoa eta autokritikoa, erlazioen kalitatea, autodeterminazioa, mugen zentzua, posibilitateen ezagutza, transzendentzia eta harreman-gaitasuna, barne oreka, bizitza proiektu gisa ikustea, sakrifizio-gaitasuna, Orainaren bizipen asebetea.

Adimen espiritualaren atrofiak, aldiz, ezaugarri hauek ditu: sektarismoa —errealitatearen ikuspegi hermetikoa, sektarioak ezin baitu distantziarik hartu bere uste eta iritziekiko—; fanatismoa —besteen gainetik jartzeko joera, moral aldetik gehiago sentitzen baita, eta nekeza da akordiora iristea; besteak dira, beti, aldatu behar dutenak; adimen espiritualak, aldiz, sinesteak erlatibizatu egiten ditu, ikusten baitu Egia handiagoa dela—; gregarismoa, banalitatea eta azalkeria, kontsumismoa, hustasun existentziala, bere burua engainatzea, asperdura —proiekturik eza, zentzu falta—, arrunkeria, intolerantzia, nartzisismoa, paralisi bitala.

Harrigarria da, benetan, lehenago nola ez garen ohartu adimen espiritualaren garrantziaz, nola psikologiaren ikuspegitik hala medikuntzaren ikusmoldetik. Atwood eta Maltin psikologoek —Martínez Lozanok dioenez— definizio hau proposatzen dute osasun psikologikoari buruz: norberarekin eta naturarekin harmonian bizitzeko gaitasuna, Unibertsoarekiko erlazioa konprenitu, hurkoaganako tolerantzia eta errukia, penak eta sufrimendua burutik egin gabe jasan, ez-biolentzia jarrera sustatu, izaki kontziente guztien ongizatea zaindu, eta bizitzaren baitan esanahi eta asmo bat ikusi, zahartzaroa iritsi edo hil behar denean aztoramen eta beldurrik gabe hiltzeko.

Adimen espirituala uler daiteke buru-gogamena eta egoa transzenditzeko gaitasun moduan ere, oharturik kapazak garela pentsamenduak eta kontzientzia banantzeko. Sekulako aurrerabidea da —eskola-umeentzat ere bat— buru-gogamena behatzen ikastea. Buru-gogamena isiltzean, miresmenez betetzen da inguru osoa, errealitateari etiketak ipintzen hasi beharrik gabe; izan dadila! Bazioen Wittgensteinek, Martínez Lozanoren arabera: mistikoa ez da mundua nolako den, baizik eta mundua badela. Burua behatzean bi gauzaz ohartzen gara: pentsamenduak ditugu, baina ez garela pentsamenduak, baizik eta Behatzen diharduena.

Adimen espiritualari esker:

a)      argitasunean gora egiten dugu, identitate sakona egoki izendatzeko gai izateraino,

b)      argitasun horri esker ikusiko ditugu gure aspirazio sakonenak eta gure premia espiritualak: harmonia, zentzua, asebetea, zoriona, maitasuna, errukia, batasuna, isiltasuna, bakea…,

c)      gure Identitate sakonarekiko kontaktuan jartzen gara: NAIZ,

d)     adimen espirituala ez dago, nahitaez, erlijioari lotua,

e)      garbi dagoena da adimen espiritualik gabe ez dagoela zoriontsu izaterik.

Bibliografia: ¿Qué decimos cuando decimos el CREDO? Una lectura no-dual (E. Martínez Lozano).

 

Esta entrada fue publicada en 1 Espiritualitatea/gogoeta y etiquetada . Guarda el enlace permanente.

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión / Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión / Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión / Cambiar )

Google+ photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google+. Cerrar sesión / Cambiar )

Conectando a %s