OZALAN

Argiñanon erabiltzen diren euskal sustraiko hitzak. Pertsona hauek eta beste batzuek baieztatuak:

 Saturnino Murugarren Iroz, casa Ezkurra, 81 urte.

Jose Mari Echeverría Valcárcel, casa Rosalia, 67 urte

José Antonio Echeverria Larumbe , casa Arlegi, 56 urte.

Arturo Peru Arbonies, casa Peru

¡malo es pues! (euskararen kalkoa: txarra dek, ba!)

¡no tienes mala!: (euskaratik itzulita, egon hadi horretan!, earra daukek!).

una por una, no te hagas daño (euskararen kalkoa); minik ez hartubehintzat.

no tengo ni hoja (de) berza (euskararen kalkoa); ez daukat aza-orririk ere.

abarras  (hosto lehorrak)

aga (lukainkak ipintzeko haga)

ago (idiei edo uztar-beheiei geldi daitezen agintzeko)

aida (idiei edo uztar-behiei abia daitezen.

alkaraka/alakarakatxe  (txori-arrosaren fruitua)

altxirria (ardi-gorotza)

ariztidia (hariztia)

arrapo (apoa edo zapoa /frantsesez, crapaud)

arre! (asto, zaldi, mando… abiatzeko)

astigar/azkarro (arce)

atxitxarri (belar txarra)

atxun (asuna)

barasta (baratzea)

barra-barra (guk euskaraz ematen diogun esanahi bera).

beharra (la beharra obliga, necesidad)

birika (lukainka mota bat)

biurris (tabakoarekin nahasi erretzen den landarea)

borota (piper, opor egiten duena; oro har, zerbaitetan huts egiten duen pertsona)

buza (putza, hotsik gabeko puzkarra).

cunchar (kutsatu)

entrar las pacas, las vacas… (euskaratik itzulita, sartu forma aktiboan).

(e)torri (horrela deitzen die zakurrei ‘Ezkurra’ etxeko Saturnino Murugarrenek (85 urte).

itxura (apariencia, visos)

Febrero, febrerico, ya no te teme mi cordericoEuskaraz badago ipuin bat honen antzekoa: ai. martxo, martxo, diat esker gaizto, nere ardirik txarrenak egiten ziok errekari salto (ipuina luzeagoa da).

ganbella (aspila, pesebre)

gardanbera (gardura (cardo) mota bat)

garramintxa (karramintxoa, burdinazko punta duen erreminta.

guerbillo (bahea), ez dakit oinarri euskalduna duen; latin-itxura hartzen diot.

Gogona (Gabona)

gurtxin (suari eragiteko burdinazko tresna).

ilarraka (ziza mota bat edo ateratzen den tokia, txilar mordoskaren antzekoa).

illarra (txilarra)

korrontxo (korroa, zirkulua).

koskari (Gabonetako eskea).

koskirriar (kiskali)

koskojo (txilar pila)

koskorro (koskola, oskola)

lantxurda (gaintzurda, hotzaren hotzez arbolak zuritzen dituen prezipitazioa)

lo mismo da leen que leena  (berdin dio gauza bat edo bestea).

malamente (euskararen kalkoa itzulita, alferrik).

malkarra (garia jo ondoren geratzen diren hondarrak)

mandarra (aurremantala)

mintxagar (batek esan dit basarana ote den, edo sagar txertakaren fruitua?, basako

mintz (minza de cebolla)

molso (como cepellón, pero hierba), multzo.

motxorrote/mozorrote (Aste Santuko kaputxadunak)

muxarra (lirón)

natura (vulva en animales, confirmado por el pastor de Muez: José Antonio Eraso)

ñiki-ñaka (elkarri bakean utzi ezinik)

no tengo ni hoja (de) berza (euskararen kalkoa, ez daukat aza-hostorik ere).

ollaga (arantzadun landarea).

olo-bolo (guk euskaraz ematen diogun esanahi bera).

oriz -calostro-, recogido en Salinas a Miguel del Bar, 2013.

orzaia (haurtzaina)

otabera (otea, argoma).

ozalan (auzolan).- Gaur egun, hemendik joan garen pertsonen eraginez, auzolan esan eta idazten dute, baita deialdi ofizialetan ere.

patxaran (basarana)

petrina (gerrikoa, euskal sustraikoa ote?)

regatxo (arroyo), errakasto?

sagarra?; erabat baieztatu gabe).

sagundil, sandil (sugandila, lagartija)

saizuri (putrearen familiako hegaztia, txikiagoa).

samanta (mordoa, samalda)

sarde (horca, erreminta)

sisera (errotarria, molleja)

soo! (asto, zaldi, mando… gelditzeko)

txakla (zintzarri planoa).

txantxingorri (txerri-mantekarekin egiten hestekiaren antzekoa)

txantxote (txori bat)

txarrapo (lurra lantzekoa, karramarroaren antzekoa)

txilinpurtzi (zilipurdi)

txintxurro (teilatutik beherako izotz-hormak)

txinurri (hormiga, pequeño)

txirriar (busti)

txirta (eztena)

txutxo (zahatoren bokilla).

zaborra (escombro, desperdicio, zarandaja, basura…)

zakarro (aldrebesa, dorpea)

zeskiño (otarre txikia)

zikiñoso (sucio, pelma, gogaikarria).

zikiro

zimindurri (landare mota) hemen, agian, samondarra.

zirikear (zirikatu)

zisko (ikatza).

zulo (zuloa, txerretegia?).

zumerika (singlea, ahula; zumarekin erlazionatua; agian, malgua).

 

  • Azkeneko urteetaraino iraun duen hitzak ez dira galdu euskara galdua zelako, baizik ofizioa galdu delako.
  • Argiñon batere euskaldunik gabe denbora historikoak oso laburrak izango dira. Arrazoiak: 1) azkeneko karlistaren ostean jende asko joan omen zen gipuzkoatik hara, batez ere Ataun aldetik, 2) badago emakume bat (Karmen Otxotorena, 85 urte) euskaraz hamarrera arte kontatzen dakiena; gipuzkoarren batzuk bizi izan omen ziren alboan; ez dakit modu iraunkorrean edo tarteka; 3) Casa Rosalia esaten diogun etxean emakume euskalduna ezagutu genuen: Rosalia Válcarcel; berez, Larraintzarkoa zen; esaten dute Argiñanora etorri zenean (90 bat urte) ez zekiela erdaraz; 4) aurreko bi legealditan alkatea euskalduna izan da Argiñanon: Pello Zabala Begoetxea (berez Iruñakoa); 5) joan deneko urteetan erretorea ere euskalduna da: Enrike Arzallus (Tolosako Erreka baserrikoa, eskolapioa); 6) Argiñanotik Gipuzkoara eta Bizkaira joan direnen seme-alaba askok ikasi du euskaraz; 7) bertakoa ere badago (ikastolako emaitza) euskaldun bat: Josu Bujanda, 20 urte.
Anuncios
Esta entrada fue publicada en 1 Liguistiko-testuala y etiquetada . Guarda el enlace permanente.

2 respuestas a OZALAN

  1. Pingback: Gesalazko euskararen iraupenaz - LINGUA NAVARRORUM LINGUA NAVARRORUM

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión / Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión / Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión / Cambiar )

Google+ photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google+. Cerrar sesión / Cambiar )

Conectando a %s