Prentsa arrosa


Garai bakoitzak bere ‘prentsa arrosa’, baserririk urrutienean ere falta izan ez dena

Zaldi Hibiako Orbeleta auzoan zegoen Itsasola baserria, lau bizitzako etxe handia; gaur egun, etxe berriak egiteko botea. Isidora, Joakina eta Severiano ziren bateko bizilagunak; Madalen bestekoa, Felisa hirugarren bizitzakoa eta Mariana laugarrenekoa. Gavina bisitaz joaten zen Itxasolara, jaiotzez hangoa bazen ere, ezkontzaz auzo bereko Orkoien baserrira joana. Aipaturik geratzen dira protagonista nagusiak, etxebizitza bakoitzean jende gehiago bizi bazen ere.

Severiano ere ezkontzaz iritsi zen Itsasolara. Gaztetan, Ameriketa aldean ibilia, eta orain txofer fabrikan. Fundizioko hondakinak atera eta bueltan almazen batetik eraikuntzako materialak ekartzen zituen fabrikara. Asteburuan, baserrian aritzen zen: ganadu-jatekoak egin, egurra txikitu, garaian garaiko haziak erein, eta abar. Igande goizean, mezatara joango zen zintzo arraio! Handik irtendakoan arrantxoa, auzoko Maurizio eta biek. Ordu pare bat baino gehiago harrapatzen zizkion Severianok igandeari mezatarako aitzakian.

Jakingo zuen jendeak Gavina noiz sartzen zen bere jaiotetxean, baina zailagoa zen noiz irtengo zen jakitea, ilunak askotan harrapatzen baitzuen bertan, eta, bide batez, aurreko igandean  eramandako farola entregatzera etortzen bazen ere, atzera farolarekin itzultzen zen etxera.

Kontua erruz zuten emakumeak ziren, baina Severianori ez zitzaion asko axola Isidora, Joakina eta Gavina etxean kontu-kontari aritzea, merienda ona ematen bazioten. Felisa nekezago, baina Madalen laster elkartuko zen beste hirurekin; Marianak gor-haizea zeukan, eta etxean gelditzen zen, biloba jaioberriaren sehaskari eragiten. Aurki ziren Pilartxoaren martopilak. Juanito etxeko semearen eta Justina errainaren fruitua zen Pilartxo txikia. «Datorren ilen 5n ditun 6 ilabete Juanito eta Justina ezkondu ziela, eta segituan martopilak!», esango zuen Gavinak, denetan memoria onena zuenak. «Bai, ez dute denborea alperrik galdu», erantsiko zion Isidorak, eta Joakinak: «Izarran kontadurie eamaten ondo ikasia eongo den Justina oi!», eta Gavinak ez zion erantsiko ezer, aski zuen barre-algara egitearekin, ezkerreko begia erdi itxian. Madalenek informazio osoagoa izaten zuen beti: «Emakumea, Abaltziketako Sebastian koplarik bertsok eta dana ataa omen zien, Justinan nobioa izandakok ainduta, eta bikario zaarrak frente eman azkeneko ordun, eta ola salbatu omen die».

Eta gero denak martopiletara joango ziren, Pilartxo Ama Birjina baino ederragoa zela esanez. Garai bakoitzak bere ‘prentsa arrosa’, baserririk urrutienean ere inoiz falta izan ez dena.

     Bai Horixe, DV: 170504
 
Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Aralarren zergatik ez biderik? (buzoia)

Urte batzuk ditugunok beste era bateko ingurua ezagutu dugu: zelai berdeak, soroak nonahi, sagarrondoak, gaztainadi, artadi eta garitzak… Eta, horiekin batera, baserritarrak eta artzainak ikusten genituen.

Orain inguru guztiak bete ditugu etxe, fabrika, errepide, trenbide eta zentro komertzialez. Horiek egiteko txikitu ditugu bazter guztiak: zelai eta mendiak. Eta dena, gure ‘ongizate’ maila igotzeko.

Bestetik, autorik ez dadila falta ate ondoan; bat baino bi hobe. Samurtu ditugu gauzak lanera joateko, umeak eskolara eramateko, udan itsasertzean eta neguan elurretan ibiltzeko… Baditugu hegazkinak eta itsasontziak… baditugu zentral elektrikoak eta errefinategiak…

Erruz kutsatu dugu lurra. Kontsumoari emanak bizi gara, multinazionalen eskuetan, ingurumen-politika guztia beharrekoaren mende… Tesitura horretan gaude, baina parke naturalez oroitu gara. Hori da gure ‘salbazioa’.

Baina parkeetan artzainak dabiltza, eta horiek ere bizi beharra daukate, eta gure portaerarekin, irispideak txabolaraino egitea ukatzearekin, hau ari gatzaizkie esaten: “zuek ez duzue merezi guk daukagun ongizate maila”.

Ozen diogu “Aralar salba dezagun”. Artzainen arrangura logikoa da, ordea: “guk zergatik ez dugu izan behar biderik txabolara?”. Irati, Urbia, Urbasa eta Andia mendietan parke naturalean dabiltza ardiak eta artzainek txaboletaraino dituzte bideak. Aralarren zergatik ez?

Fermin Imaz Etxeberria

Publicado en 1 Iritzia/gogoeta | Etiquetado | Deja un comentario

Denak zoriontsu

Bakaziotatik nator. Handik dakart materiala, itsasertzean eguzkitan umotuta. Eguzkiak eskuzabal jokatu du aurtengo Aste Santuan, gu egon garen lekuan. Haizea ere lagun izan duela, horixe bakarrik! Arantxa Urretabizkaiak asteleheneroko saioan (2017.04.17) zioenez, jada inork ez du galdetzen bakaziotan joan behar ote dugun, nora joan behar dugun baizik. Neuk ere aspaldi esan nuen mugitzea dela kuestioa, nora goazen ez badakigu ere. Korrika ibiltzea da kontua, zoriona azkar atzemateko.

Hain zuzen, badirudi orain zoriona saldoan dagoela. Bidaia-agentziek ez dizute saltzen hotela bakarrik, bakaziotako sorta berean sartzen eta saltzen dute zoriona ere. Zoriona bilakatu zaigu produkturik eskuragarrien. Ez duzu ikusiko zoriona eskaintzen ez duen publizitate-spotik. Ez da txarra bakaziotan ateratzea, ez da txarra publizitateari bere neurrian kasu egitea, ez txarra jana eta edanarekin disfrutatzea. Txarra da dena bitan banatzea, alde batean gauza ‘onak’ eta bestean ‘txarrak’ (lana, obligazioak…) ipinirik. Ordea, garen errealitate osoa asumitu eta integratzen ez badugu, gure zoriona beti herrena izango da. Adibidez, bakazioak eta lana antagonikotzat jotzen baditugu, gaizki ibiliko gara, berez ez baitira osagarriak baizik.

Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Lana eta atsedena

Gizadia hainbat toki ezberdinetan saiatu da Jainkoaren bila, baina gure kristau-fedeak anaiarengan aurkitu du beti. Sinestedunok Jainkoaren Semearen etsenpluari jarraitzen diogu, zeinek predikatu baitzuen solidaritatea, behartsu eta pobrearekiko maitasun zerbitzuzkoa eta injustizia eta miseriaren aurkako borroka. Horregatik, erruz miresten ditugu besteenganako eskuzabaltasuna erakusten dutenak. Oinarrizko bide horretatik apartatzen gaituen guztia, gutxienez, susmagarria iruditu beharko litzaiguke. Zeren lagun hurkoagandik, eta bere behar eta eskakizunetatik urrundu eta geure barnean kiribilduta gelditzea, geure asebetetasun pertsonalean, geure zorion propioan geratzea, izan daiteke oso atsegina eta, agian, baita zoragarria ere, baina ez kristau-jarrera.

Josean Villalabeitia, geuk itzulitako zatia.

 

Nire ikusmoldetik, uste dut dualismoak zatitu egiten duela bakarra baino ez den errealitate erreala. Eta polo bakarrarekin geratzean, bestearen balioaz ahaztu ez ezik, deformatu ere egiten du defenditu nahi den bizipena. Begi-bistakoa da espiritualitateak eta konpromisoak elkarrekin joan behar dutela: bata bestetik berezita deformatu egiten dute errealitatea eta besomotz uzten dute elkar. Ondorioz, “sasi-espiritualitatean” erortzeko arriskua dago –geure baitan biltzen gaituen nartzisismo-zantzu eta -ukituekin– edo eror gaitezke “sasi-konpromisoan” –zeinek kamuflatuko lukeen, era berean, aktibismo nartzisista hutsa.

Enrique Martínez Lozano, geuk itzulitako zatia.

Biak dira egia. Baina bakoitza bere barnean ondo sentitu gabe ezinezkoa da beste inor zerbitzatzea. Aktibismo hutsak ez du balio. Lana eta atsedena konbinatu behar diren bezalaxe konbinatu behar dira jarduna eta gogoeta. Itolarrian eta eromenean jardun eta aritu ibiltzeak ez dakar atarramentu onik. Pertsonak bere buruarekin adiskide egon behar du, ezinbestekoa da oreka emozionala, errealitate osoarekin bat eginik bizitzea. Geure barnean ehotzen baditugu solidaritatea, errukia eta enpatia, berez bezala aterako zaigu besteekiko ardura. Horrela bakarrik aterako gara egoismo eta nartzisismotik. Jarrera espiritualista hutsa, konpromisorik gabe, txarra da, baina konpromisoan ere murgil gaitezke “zeinen ona naizen” esanez.

Rufino Iraola, geure iritzia.
Publicado en 1 Iritzia/gogoeta | Etiquetado | Deja un comentario

Argazki zaharra

Aurrealdean dudan argazki zaharreko emakumeak 111 urte beteko zituzkeen atzo, bizi izan balitz. Apalak txukundu eta liburuak ordenatzen ari naizela etorri zait eskuetara, Émile Zolaren ‘Germinal’ eta Mario Puzoren ‘Los Borgia’ liburuen tartetik. Argazkiak berak, kontuak ondo aterata, baditu 87 urte aurten, eguna eta hilabetea esan ez baditzaket ere. Emakume gaztea, ezkontza egunean, ikusten dut argazkian, eta nire kalkuluen arabera 24 urte ditu, 25.aren bidean. Senarra ondoan duela azaltzen da, urte batzuen aldea nabaritzen zaiola, dozena bat bai, agian, argazkiak islatzen duenez. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Santos, eta nahikoa

Santos. Umetan nik ez nekien Santos izen propioa zenik (gauza bera esan dit anaia gazteak), nahiz eta gure auzoan bazen beste Santos bat. Uste genuen Santos ofizioa zela, pertsonak sendatzen zituenaren ofizioa. Berandu batean enteratu ginen, horratik, Santos izena zela, eta ofizioa, erizaintza.

Errespetu handiko gizona zen Santos. Omenaldi bikaina eskaini zion herriak, 1957an, etxerik etxe eta baserriz baserri urte mordoan geratu gabe ibili ostean. Berez auzo-herrikoa bazen ere, zainak gurean ondo errotua. Gizon lasaia eta atsegina zen, denen adiskide baina batez ere umeena. Ez zen altua, bai gorpuzkera sendokoa, aurpegi borobil antza, bideetako aireak eta eguzkiak kolorea emanda, masailak irten samarrak, alde guztietarik onberatasuna zeriola. Haren irribarrea kutsakorra zen. Polainadun botak janzten zituen oinetan, larruzko txamarra soinean, eta buruan txapela.

Larruzko txamarraren patrika handietan gozokiak eramaten zituen, bidean aurkitzen zituen ume guztiei emateko, bazekin umeak nola tratatu psikologikoki ere. Haur-maitea zen oso. Mundurako sarrera-atea ere hark irekitzen zien guztiei, hura zen emagina. “Santosek ekartzen zituen haurrak Paristik, txarraren poltsiko handi haietan sartuta”.Egia esan, gauza asko zen Santos baina ez zuen lanik txikiena partuak atenditzea; urtero 30etik gora, konkretuki 1945ean,  ni jaio nintzen urtean, 37. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Tximeletak buruan

Ni iritsi naizenean, orduantxe zihoan Basilio etxera, aitzurra bizkarrean duela, Zaldi Hibiko kanposantuaren ondoko baratzetik. Urrundik egin diot kasu, baina ez dit aditu edo ez-aditua egin dit, atzera begiratu badu ere. Traktore txikia baratzean utzi du, martxan, motorra nahiko suabe duela. Ez zuen ateratzen lanean ari denean bezalako zaratotsik eta asko hurbildu behar zen entzuteko. Pentsatu dut gosaltzera joango zela, traktorea, ahazturik, martxan utzita. Ez neukan motiborik beste ezer pentsatzeko, komunera joango zela ez bada. Zimel eta zindo kontserbatzen da, urteetan aurrera doan arren, 65 aurki. Buruan ez du ilerik falta eta mingainean ez du izan… orain arte. Begi biziak gordetzen ditu betaurrekoen atzean, eta bestela ere hagitz izaera bizikoa da. Seguir leyendo

Publicado en 1 Narrazioa | Etiquetado | Deja un comentario