Hitz gastatuak

Ugari dira hitz gastatuak. Hitz gastatuak edo denetarako balio dutenak, komodinak. Denetarako balio duenak, ordea, azkenean ez du ezertarako balio. Adibidez, ‘gauza’. Hainbeste aldiz errepikatzen dugu, azkenean ez dakigu zer esan nahi duen. Antzeko zerbait gertatzen da ‘arazo’ hitzarekin ere. Berdin erabiltzen dugu ‘problema’ esateko, ‘kuestioa’ adierazteko, ‘afera’ espresatzeko… Komodinek prezisioa galarazten dute, ñabardurarik gabe uzten gaituzte.

Jarrai dezakegu ‘iritziarekin’. Eta hor nahasten dugu uste, sineskeria, irudipen, pentsamendu eta abarrekin. ‘Iritzia’ zerbait argudiatua da, besteak ez. ‘Herria’ ere, bai, hitz gastatua da; hala ere, hitz gastatuena, halako pixka batez, ‘jainkoa’ da, ‘herria’ baino ere askoz gastatuagoa. Ez da harritzekoa: hainbeste mintzatu gara jainkoaz, zer den bageneki bezala, eta gertatu zaigu, azkenean, gizakiak adina jainko sortu ditugula. Seguir leyendo

Anuncios
Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Amaitutakoa bukatu

ETAz dihardut. ETAren postulaturen bat konpartitu arren, inoiz ez dut onartu indarkeria, biolentzia. 1977an urrezko aukera izan zuen borroka armatua bertan behera uzteko. Urte batzuk geroago, bederen, batzuk ohartu ziren bide horretatik ez zetorrela ezer onik. Beti izaten da ikuspegi errealista duenik eta indar-erlazioak zertan diren dakienik. Berandu samar, baina artean garaiz, Roson zenak Onaindia eta Bandres zenekin negoziatu zuen ETA pm-ren amaiera.

Batzuek traidoreka hartu zituzten, “likidazionistak” deitu zieten. Nahi duzuena, baina ebitatu zuten hamaika atentatu lotsagarri, izengabe, alferrikako, anti-etiko, politikoki zentzu gabe, gizabidearen aldetik onartezin…

“Herritik sortu zen eta herrian disolbatu da”, entzun zen Kanbon. Baina ez da egia. Euskal Herriko gehiengoa beti egon da, suabe esanda, borroka armatuaren aurka. Seguir leyendo
Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Ezinegona Presentziatik bizi

Argi gera bedi zinez inportantea dela gertatzen zaigunari buruz egiten dugun interpretazioa. Galdera hau da klabea: Nor naiz ni? Ematen diogun erantzunaren arabera, gertaturikoa bizi dezakegu egoaren hertsitasunetik, zirkunstantzien menean, edo bizi dezakegu Presentziatik, espaziositate kontziente eta mugagabe moduan, non dena gertatzen den gertatzen denak erasan gabe.

Geure burua bere osotasunean konprenitzeko, has gaitezke pentsamendu eta sentimenduen atzean jarri eta testigu ekuanime bihurturik, zeinek dena behatzen duen behaturiko ezerekin identifikatu gabe. Hor iraunez, garen Presentziarekin egingo dugu topo. Seguir leyendo

Publicado en 1 Espiritualitatea/gogoeta | Etiquetado | Deja un comentario

Pilota biribila da


Bi faktore inportante dira protagonista pilota-jokoan, herri esagun banatan oinarritzen dira: “Pilota biribila da” eta “besteak ere amaren semeak”. Hori sinetsita joan behar du frontoira doan orok, bai pilotariak eta bai ikusleak: endemas ere, trabesean parte hartu nahi badu. Gainera, pilota eta pilotaleku guztiak ez dira berdinak.

“Pilota biribila da” esaerak adierazi nahi du beti ez duela irabazten faborito atzeratzen denak, pilotak sorpresa eta ezusteko handiak ematen dituela. Gogoratzen dudan handienetako bat da 1964ko azaroaren 1ean Tolosan gertatu zen. Hantxe ginen anaia gazteena eta biok ere, koadrilan joanda. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Hirugarren taberna historikoa itxiko da gaur (18/04/29): ‘Arrese jatetxea’

ZALDIBIA. DV. Gaur itxiko ditu ateak Zaldibiako ‘Arrese jatetxeak’, 90 urte inguru bezeroak zerbitzatzen jardunda, Migel Mari Arresek, oraingoen aitonak, emazte Margaritaren laguntzarekin ireki zuenetik; horregatik, ‘Mielmariñe’ deitzen zitzaion hasieran. Izen handiko jatetxea izan da, aldian-aldian sortzen zen egoerara moldaturik. Momentu honetan, Zelestino eta Santi Arrese anaiek gobernatzen zuten beren emazte Kontxi eta Pili emazteekin batera. Joxe Mari eta Kontsuelo Otamendik (Zeles eta Santiren gurasoek) gidatu zuten tartean

Baina tabernaz batera, beste gauza asko izan zen ‘Mielmariñe’; ezagututa gaude saskiak, eskuare eta arotzeriako beste gauza asko saltzen; hain zuzen, Arresetarren artean arotz asko izan da, Miel Mari aitonagandik hasita.

Errepublika garaian batzokia ere ‘Mielmariñen’ izan zen, eta han antolatzen ziren dantzariak eta beste. Kasu honetan batzoki bat esan beharko genuke, bai baitzen beste bat ere: Joan Kruzenea tabernan. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Txantxangorria eta xoxoa

Urteko lehen elurtean, laburra bezain intentsua bera, Errege Egunean, bazkaltzen ari ginela bilobak eta denok, txantxangorria pausatu zen sukaldeko balkoiko barandan. Hura sorpresa gure txiki handienarentzat (txikiena oraindik txikiegia da konturatzeko). Haren algarak, saltoak, keinuak, eta txaloak. Momentu hartan, harentzat ez zegoen munduan beste gauzarik, txantxangorria bakarrik. Hurrena, berriz, txantxangorriari segika balkoira atera ginenean, aurreko baratzetik hegan altxatu zen xoxo moko-horia, ohikoa duen kurriska-soinuan. Alatzek lehengo dena errepikatu zuen berriro: algara, salto, aieru eta txalo.

Ohartua nengoen haurrarentzat ez dagoela ‘atzorik’ eta ‘biharrik’, dena ‘gaurra’ baizik. Hori azaldu zigunak ez zioen ez dena! Geroztik, gure Alatzi esker (eta aurki Irairen bitartez), frogatu dut umea presentean baino ez dela bizi. Momentu bakoitzean egiten ari dena besterik ez da umearentzat. Besterik ez balitz bezala, eta sekula izan ez balitz edo izango ez balitz bezala, bizi du momentu bakoitza: puzzlearekin badabil, han ipiniko du atentzio osoa; baloian badabil, baloiaz bakarrik oroituko da. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Hitzezko erretratua

Datorren astelehenean 85 urte beteko ditu (bere amak gaur 112 urte, bizi izan balitz). Aspaldi izan arren, ondo gogoan dut haren lehenengo erretratua: bi mutil koxkor, R. eta S., belaun banatan eserita, haiei bertsotan, ganaduen haska aurreko eskaileretan. Iharra oso, eguzkiak eta segak izerdia janda. Elastikoaren forma gorputzean, elastiko hutsetan jarduten zuelako soro-lanean eta belarretan. Ile singlea, baina aski ugaria. Hala eta guztiz, orduan ere, txapela erabiltzen zuen buruan. Usadioa. Gerrian mehe, beti. Uhalezko gerrikoaren herena soberan. Hori igandeetan. Astegunean, mahonezko galtza urdinak janzten zituen, oihalezko gerriko beltzez loturik. Erretzailea. Batera botatzen zuen kea ahotik eta sudurretik. Estatura normala: 1,76 m.

Izaera lasaia, berez. Haserretzen denean, urtxintxa-begiak. Indarra erruz eta segari ona. Tratu errazekoa, normalean. Muslari txarra. Euskarazko liburu zaharren adiskidea. Idiak eta uztar-behiak hezten eta bezatzen esku onekoa. Itaurreko beharrik gabe lurrak konpontzen ganaduekin problemarik ez. Alabaina baserrian ez zuen suerterik izan, nahiz eta maiorazkoa zen. Titulu eta medailarik gabeko mendizalea. Gauzak esaten eta isiltzen dakiena. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario