Euskara eta intuizioa

‘Euskaldunak’ esaten dudanean, Euskal Herri kulturala hartzen dut gogoan. Bazioen Axularrek: «Badakit halaber ezin heda naitekeiela euskarazko mintzatze molde guztietara. Zeren anhitz moldez eta diferentki mintzatzen baitira euskal herrian…» Alabaina denak zuzen, Axularren irudiko, euskalkiak euskalki. Neure irudipena azalduko dut. Intuizioz dihardut. Horrelakoetan, bere puntuan kokatu behar dira gauzak, eta komeni den erlatibitatearekin hartu. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Azoka zaharra

XX. mendean gaude, 40ko hamarkadan. Asteazkeneroko azoka Ordizian. Egunsentiko argi-txintak Txindokiko haitz punta argitu orduko –gerrako tiro hotsen oihartzuna ozta-ozta isildu delarik–, Goierri osoa jarri da martxan. Idi-gurdiak, zaldi-karroak, astoak eta mandoak datoz azokara salgaiez zamaturik: txerrikume, arkume, txahal, oilasko, arrautza, gazta, barazki eta fruta. Saltzaile bakoitza bere tokian kokatuko da dakarren jeneroaren arabera: ganaduzaleak, ganadu plazan; arkumeak eta gaztak beheko plazan; txerriak, txerri-kalean; oilaskoak eta arrautzak saltzen, oilo-kalean. Azokan baserriko produktua da nagusi. Geroxeago ere hala zen hori. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

“Nirea da egia”

 

Asteburu osoa biloba zaintzen edo bilobarekin disfrutatzen igaro ostean, astelehenera arte uzten dituzu egunkariak, izan ere igande gaua, hainbeste emozio hunkigarriren ondoren, ohera joateko une ezin atseginago bilakatzen baita.

Halaxe, astelehen goizean jaiki eta, okinak eguneko egunkaria ekarri arte, hartu dut atzokoa, notizia onen bila. Onak ez dakit, baina badator bat oso bitxia: “La Iglesia avisa de que prácticas como el yoga y el reiki son incompatibles con la fe cristiana”. Hego Euskal Herriko gotzainek, EAE eta Nafarroakoek, elkarrekin eskribitu dute azken pastorala, non ohartarazten gaituzten espiritualitate-forma berrien ugalmenaz, eta horietako bat bera ere ez dela konpatiblea ‘benetako kristau-espiritualitatearekin’. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Biziaren zentzua

Iguritza, eta Elimendi eta Zoilako gailurrek triangelu ekilateroa osatzen dute, bertize bat behean eta beste biak, Zoiola eta Elimendikoa, goian direla. Nekez aurkituko duzu paraje ederragorik! Denetarik dago: pago lerden; gorosti hosto berde eta ale gorri; ezpel eta haritz… era guztietako loreak; zelai zabala: ‘Las parcelas’ esaten diote hemen, garai batean patata-sailetan banatua zegoelako. Zelaian behor eta behiak zintzarria joz, bazka-lanak egiteaz batera.

Museo handi bateko koadro onenaren pare jotzen dut nik konjunto hori. Markoa ere ipini diot: Bidaurre, Munarriz eta Argiñano dira mugarriak. Munarriz, Goñi haranean dago; Bidaurre eta Argiñano, berriz, Gesalatz bailaran. Bidaurre, Munarriz eta Argiñanok, tiralineaz uztartuz gero, triangelu eskalenoa osatzen dute. Triangelu eskalenoaren barnean geratzen da, beraz, triangelu ekilateroaren parterik handiena, baina ez guztia.

Hantxe, triangelua ekilateroaren erdian, Irigibelen, makilaz lurrari kolpe txikiak emanez, pentsalari, eserita eta kontenplazioan nengoela, galdera honek egin zidan dir-dir buru barnean: «Biziak ba al du inolako zentzurik?» Ikusi inguru osoa bizia dela, eta, hala ere, galdera hori? Lur-txoria hegaldatu zen orduantxe behetik gora, hari begira galdu nuen pentsamendua… Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Pedante hutsa

Pedante hutsa naizela esan didate. Eta pena izugarria ekarri dut etxera, bihotzean gordeta. Emaztearen magalean gozatu nahi izan dut pena, eta hark ez dakiela deus ere horretaz esan dit, eta konpontzeko neu, ahal dudan moduan. Badakit pedante hutsa naizela, baina gauza asko ezin dut barruan gorde; agian, deformazio profesionala da, hainbat urtez euskarako irakaslea izan ondoren (nik ez dut inoiz eskribitzen “izan eta gero”), pedante hutsa naizelako. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | 5 comentarios

Irurtzun jomuga

Zalantzarik gabe, Abel Barriolak karisma handia dauka frontoian eta handik kanpora

 Norbaitek kritikatuko nau, eta ongietorria izan bedi kritika, onerako denean. Komentario hau, gutxienez, joan den ostegunean atera beharrekoa zela esango didate, omenalditik hurbil antzean. Batzuek beti kritikatzen naute, beste batzuek inoiz ere ez. Nahiago ditut beti kritikatzen nautenak, horiek eusten didate bizirik; besteengatik balitz, hilko nintzateke.

Joan den ostegunean nik beste modu batean eduki, ordea, antolatuta eta aginduta tokiak eta konpromisoak, eta ez zait gustatzen hitza jatea. Gainera, komunikabideek luze eta zabal eman zuten gertakizunaren berri, eta ez al da hobe denbora pixka bat uztea, aparra jaisteko, nahiz eta gaur ere gure partetik ez dagoen garantia handirik ekarpen berririk egiteko? Abel Barriolaren despedidaz ari naiz, ohartuko zinetenez. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Urrezko ezteiak

Olaberrian genuen zita, Joxepa eta Mielek izendatuta, duela 50 urte eztei-bazkaria eman ziguten toki berean, oraingoan urrezko ezteiak ospatzeko. Olaberria, Gipuzkoako herririk oparoenetakoa, beti bezain dotore zegoen joan den larunbatean. Belardi berdeak goi aldean, haziak erne berri soroetan, mahastia loretan; eliza goren-gorenean. Barruan ez ginen izan, baina kanpotik beti bezain buruzut. Garai batean erruz bisitatzen zen Olaberriako eliza, han kutunak banatzen zituzten eta. Herri-gunea hantxe, Txindokiren begiradapean, tontorreko eguteran, alaitasun jario. Toki ederra aukeratu dute Joxepa eta Mielek urrezko ezteiak ospatzeko. Jatetxe onak ere bai bat gehiago, nire publizitatearen premiarik ez dutenak, noski. Behe aldean, fabrikak eta tailerrak. Atentzioa ematen du espazioaren banaketa zein ondo egina dagoen.

Hantxe elkartu gintuzten, bada, Joxepa Iraola eta Ariolako Mielek alde bateko eta besteko senideak. Hara, berriz! Ohartu gabe nengoen ‘iraola’ eta ‘ariola’ letra berberez osatuak daudela. 50 urteko despistea nirea; ez da makala, mantsoagatik! Eguzkiak eguraldi ona oparitu zigun, eta eskertsu gagozkio. Berez festa ederrak direnak mila aldiz gehiago luzitzen dute eguraldi onarekin. Euriak narrastu egiten du giroa; ez da animo berdina izaten. Ez dagokigu antolatzaile eta protagonistei, Oleiko Joxepa eta Miel Etxeberriari, zorionak esatea besterik. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario