Aralarren zergatik ez biderik? (buzoia)

Urte batzuk ditugunok beste era bateko ingurua ezagutu dugu: zelai berdeak, soroak nonahi, sagarrondoak, gaztainadi, artadi eta garitzak… Eta, horiekin batera, baserritarrak eta artzainak ikusten genituen.

Orain inguru guztiak bete ditugu etxe, fabrika, errepide, trenbide eta zentro komertzialez. Horiek egiteko txikitu ditugu bazter guztiak: zelai eta mendiak. Eta dena, gure ‘ongizate’ maila igotzeko.

Bestetik, autorik ez dadila falta ate ondoan; bat baino bi hobe. Samurtu ditugu gauzak lanera joateko, umeak eskolara eramateko, udan itsasertzean eta neguan elurretan ibiltzeko… Baditugu hegazkinak eta itsasontziak… baditugu zentral elektrikoak eta errefinategiak…

Erruz kutsatu dugu lurra. Kontsumoari emanak bizi gara, multinazionalen eskuetan, ingurumen-politika guztia beharrekoaren mende… Tesitura horretan gaude, baina parke naturalez oroitu gara. Hori da gure ‘salbazioa’.

Baina parkeetan artzainak dabiltza, eta horiek ere bizi beharra daukate, eta gure portaerarekin, irispideak txabolaraino egitea ukatzearekin, hau ari gatzaizkie esaten: “zuek ez duzue merezi guk daukagun ongizate maila”.

Ozen diogu “Aralar salba dezagun”. Artzainen arrangura logikoa da, ordea: “guk zergatik ez dugu izan behar biderik txabolara?”. Irati, Urbia, Urbasa eta Andia mendietan parke naturalean dabiltza ardiak eta artzainek txaboletaraino dituzte bideak. Aralarren zergatik ez?

Fermin Imaz Etxeberria

Publicado en 1 Iritzia/gogoeta | Etiquetado | Deja un comentario

Denak zoriontsu

Bakaziotatik nator. Handik dakart materiala, itsasertzean eguzkitan umotuta. Eguzkiak eskuzabal jokatu du aurtengo Aste Santuan, gu egon garen lekuan. Haizea ere lagun izan duela, horixe bakarrik! Arantxa Urretabizkaiak asteleheneroko saioan (2017.04.17) zioenez, jada inork ez du galdetzen bakaziotan joan behar ote dugun, nora joan behar dugun baizik. Neuk ere aspaldi esan nuen mugitzea dela kuestioa, nora goazen ez badakigu ere. Korrika ibiltzea da kontua, zoriona azkar atzemateko.

Hain zuzen, badirudi orain zoriona saldoan dagoela. Bidaia-agentziek ez dizute saltzen hotela bakarrik, bakaziotako sorta berean sartzen eta saltzen dute zoriona ere. Zoriona bilakatu zaigu produkturik eskuragarrien. Ez duzu ikusiko zoriona eskaintzen ez duen publizitate-spotik. Ez da txarra bakaziotan ateratzea, ez da txarra publizitateari bere neurrian kasu egitea, ez txarra jana eta edanarekin disfrutatzea. Txarra da dena bitan banatzea, alde batean gauza ‘onak’ eta bestean ‘txarrak’ (lana, obligazioak…) ipinirik. Ordea, garen errealitate osoa asumitu eta integratzen ez badugu, gure zoriona beti herrena izango da. Adibidez, bakazioak eta lana antagonikotzat jotzen baditugu, gaizki ibiliko gara, berez ez baitira osagarriak baizik.

Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Lana eta atsedena

Gizadia hainbat toki ezberdinetan saiatu da Jainkoaren bila, baina gure kristau-fedeak anaiarengan aurkitu du beti. Sinestedunok Jainkoaren Semearen etsenpluari jarraitzen diogu, zeinek predikatu baitzuen solidaritatea, behartsu eta pobrearekiko maitasun zerbitzuzkoa eta injustizia eta miseriaren aurkako borroka. Horregatik, erruz miresten ditugu besteenganako eskuzabaltasuna erakusten dutenak. Oinarrizko bide horretatik apartatzen gaituen guztia, gutxienez, susmagarria iruditu beharko litzaiguke. Zeren lagun hurkoagandik, eta bere behar eta eskakizunetatik urrundu eta geure barnean kiribilduta gelditzea, geure asebetetasun pertsonalean, geure zorion propioan geratzea, izan daiteke oso atsegina eta, agian, baita zoragarria ere, baina ez kristau-jarrera.

Josean Villalabeitia, geuk itzulitako zatia.

 

Nire ikusmoldetik, uste dut dualismoak zatitu egiten duela bakarra baino ez den errealitate erreala. Eta polo bakarrarekin geratzean, bestearen balioaz ahaztu ez ezik, deformatu ere egiten du defenditu nahi den bizipena. Begi-bistakoa da espiritualitateak eta konpromisoak elkarrekin joan behar dutela: bata bestetik berezita deformatu egiten dute errealitatea eta besomotz uzten dute elkar. Ondorioz, “sasi-espiritualitatean” erortzeko arriskua dago –geure baitan biltzen gaituen nartzisismo-zantzu eta -ukituekin– edo eror gaitezke “sasi-konpromisoan” –zeinek kamuflatuko lukeen, era berean, aktibismo nartzisista hutsa.

Enrique Martínez Lozano, geuk itzulitako zatia.

Biak dira egia. Baina bakoitza bere barnean ondo sentitu gabe ezinezkoa da beste inor zerbitzatzea. Aktibismo hutsak ez du balio. Lana eta atsedena konbinatu behar diren bezalaxe konbinatu behar dira jarduna eta gogoeta. Itolarrian eta eromenean jardun eta aritu ibiltzeak ez dakar atarramentu onik. Pertsonak bere buruarekin adiskide egon behar du, ezinbestekoa da oreka emozionala, errealitate osoarekin bat eginik bizitzea. Geure barnean ehotzen baditugu solidaritatea, errukia eta enpatia, berez bezala aterako zaigu besteekiko ardura. Horrela bakarrik aterako gara egoismo eta nartzisismotik. Jarrera espiritualista hutsa, konpromisorik gabe, txarra da, baina konpromisoan ere murgil gaitezke “zeinen ona naizen” esanez.

Rufino Iraola, geure iritzia.
Publicado en 1 Iritzia/gogoeta | Etiquetado | Deja un comentario

Argazki zaharra

Aurrealdean dudan argazki zaharreko emakumeak 111 urte beteko zituzkeen atzo, bizi izan balitz. Apalak txukundu eta liburuak ordenatzen ari naizela etorri zait eskuetara, Émile Zolaren ‘Germinal’ eta Mario Puzoren ‘Los Borgia’ liburuen tartetik. Argazkiak berak, kontuak ondo aterata, baditu 87 urte aurten, eguna eta hilabetea esan ez baditzaket ere. Emakume gaztea, ezkontza egunean, ikusten dut argazkian, eta nire kalkuluen arabera 24 urte ditu, 25.aren bidean. Senarra ondoan duela azaltzen da, urte batzuen aldea nabaritzen zaiola, dozena bat bai, agian, argazkiak islatzen duenez. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Santos, eta nahikoa

Santos. Umetan nik ez nekien Santos izen propioa zenik (gauza bera esan dit anaia gazteak), nahiz eta gure auzoan bazen beste Santos bat. Uste genuen Santos ofizioa zela, pertsonak sendatzen zituenaren ofizioa. Berandu batean enteratu ginen, horratik, Santos izena zela, eta ofizioa, erizaintza.

Errespetu handiko gizona zen Santos. Omenaldi bikaina eskaini zion herriak, 1957an, etxerik etxe eta baserriz baserri urte mordoan geratu gabe ibili ostean. Berez auzo-herrikoa bazen ere, zainak gurean ondo errotua. Gizon lasaia eta atsegina zen, denen adiskide baina batez ere umeena. Ez zen altua, bai gorpuzkera sendokoa, aurpegi borobil antza, bideetako aireak eta eguzkiak kolorea emanda, masailak irten samarrak, alde guztietarik onberatasuna zeriola. Haren irribarrea kutsakorra zen. Polainadun botak janzten zituen oinetan, larruzko txamarra soinean, eta buruan txapela.

Larruzko txamarraren patrika handietan gozokiak eramaten zituen, bidean aurkitzen zituen ume guztiei emateko, bazekin umeak nola tratatu psikologikoki ere. Haur-maitea zen oso. Mundurako sarrera-atea ere hark irekitzen zien guztiei, hura zen emagina. “Santosek ekartzen zituen haurrak Paristik, txarraren poltsiko handi haietan sartuta”.Egia esan, gauza asko zen Santos baina ez zuen lanik txikiena partuak atenditzea; urtero 30etik gora, konkretuki 1945ean,  ni jaio nintzen urtean, 37. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Tximeletak buruan

Ni iritsi naizenean, orduantxe zihoan Basilio etxera, aitzurra bizkarrean duela, Zaldi Hibiko kanposantuaren ondoko baratzetik. Urrundik egin diot kasu, baina ez dit aditu edo ez-aditua egin dit, atzera begiratu badu ere. Traktore txikia baratzean utzi du, martxan, motorra nahiko suabe duela. Ez zuen ateratzen lanean ari denean bezalako zaratotsik eta asko hurbildu behar zen entzuteko. Pentsatu dut gosaltzera joango zela, traktorea, ahazturik, martxan utzita. Ez neukan motiborik beste ezer pentsatzeko, komunera joango zela ez bada. Zimel eta zindo kontserbatzen da, urteetan aurrera doan arren, 65 aurki. Buruan ez du ilerik falta eta mingainean ez du izan… orain arte. Begi biziak gordetzen ditu betaurrekoen atzean, eta bestela ere hagitz izaera bizikoa da. Seguir leyendo

Publicado en 1 Narrazioa | Etiquetado | Deja un comentario

Luis Mari Mujika

Itsasotik sorturiko olatua hintzen, eta berriro ozeanoarekin bat egin duk, haren izaera berekoa izaki. Bat egin duk, beraz, den guztiaren dimentsio sakonarekin. Ukitu eta pentsatu ezin duguna, baina den oro izan dadin ahalbidetzen duena. Hitzak eta kontzeptuak baino harago dagoen misterioa. Heuri entzun nian, behin, hire jarrera erlijiosoa urrun zegoela gauza askotan Tolosako komentuan eta Erroman ikasi huenetik, baina ez huela ukatzen gure gainetik egon zitekeen inteligentzia edo adimen handiago hori. Beste gauza askori ipini arren, ez hintzen ausartzen horri izena ipintzera, eta arrazoi huen. Izan dadila, eta kito! Roger Lenaers teologoaren orriak izan omen dituk kontsolamendu azken aldian. Pozten nauk.

Ez zekiat elkar noiz ezagutu genuen, baina gogoan diat behin biok izan ginela Idiazabalen, hitzaldia ematen. Ez iezadak galde zertaz zen: ez zekiat, ezta noiz zen ere, baina bazekiat hik eman huela hitzaldia, eta niri erruz balio izan zidala hitzaldi hark zeinen gutxi nekien jakiteko. Eskerrik asko. Pentsatzen jarrita… oraintxe ohartu nauk. Uste diat erdaldunak euskara ikastera bultzatzea zuela helburu saio hark. Izan ere, erdaraz izan zuan ekitaldia. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario