David Copperfield

Charles Dickens-en nobela famatua da ‘David Copperfield’. David Copperfield, nobelaren izenburua ez ezik, protagonista nagusiaren izena ere bada. Adituen ustez, Dickens-en datu autobiografiko asko ageri da. Eskolarako adinean dagoen mutikoa da David Copperfield. «Nire lehen haurtzaroa gogoratu nahi dudanean, argien ikusten dudana ama da, bere ile luze eta gaztetasun joria soinean…», dio David Copperfield-ek bigarren atalaren hasieran. Gerora asko lasaitzen bada ere, arima kizkurtzeko moduko giroa lehen kapituluetakoa. Ugazaitak eta honen arrebak markatuko diote bidea, ama zeharo bazterturik. Pena ematen du mutikoak, errukia, eta malkoei eutsi ezina. Seguir leyendo

Anuncios
Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Antzaldatu

“Zeinen ondo gauden hemen!”

‘Toki batetik bestera’ eramatea da ‘aldatu’ terminoaren adieretako bat. ‘Antz-aldatuk’ esan nahi du  antza baino haratago dagoena, guk ezagutzen dugun formatik haratago dagoena; agian, baita ‘pertsona’ baino haratago dagoena ere.

Kontzientziaren bilakaeran, ‘pertsonalizazioa’ momentu erabakigarria gertatu zen: estadio arrazionalaren jaiotzarekin, ‘ni pertsonala’ bihurtu zen denen eta denaren zentro. Bazirudien ez zegoela beste balorerik pertsonaren gainetik. ‘Pertsonalismo’ filosofikoak zein teologikoak, jakina, ikuspegi berri horretan oinarrituriko baloreak azpimarratzen ahalegindu ziren, dituen inplikazio etiko guztiekin. Seguir leyendo

Publicado en 1 Igandeko ebanjelioa | Etiquetado | Deja un comentario

Elebakarrik ez dago

«Aurreko batez, konpania on batean, euskaldunik baizen etzen lekhuan nengoela, ekharri zuen solhasak, izan zen perpausa, etzuela deusek ere hanbat kalte egiten arimako, eta ez gorputzeko ere, nola euskaldun elebakarrak desagertzeak (…). Eta on zatekeiela, gauza hunetzaz liburu baten, euskaraz, guztiz ere euskararik baizen etziakitenentzat, egitea».

Parafraseatu dudan pasarte horretatik ondorioztatu behar dut horixe zela garai hartako herriarengandik gertu zegoen mintzamoldea, eta hori baliatu zuela Axularrek euskara baizik ez zekitenek uler ziezaioten. Beraz, logikaren arabera, hitz egiten zen bezala eskribitu zuen edo, esan dezagun, hitz egiten zen bezalatsu, nahiz eta jende hura ohitua egon zitekeen euskara jasoxeagoa entzutera elizako sermoietan, eta abar baina hortik aurrera deus gutxi. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Fitxaje baten harira

Jakizue ez naizela futbol-zalea. Urtean zehar partidaren bat edo beste ikusiko dut osorik, izen handiko nazioarteko ekiporen batzuk lehiatzen direnean-edo, golik onenak eta horrelakoei begiratzen badiet ere. Aurrekari horiekin nornahi ohartuko denez, printzipioz ez nuen asmorik Iñigo Martínezen fitxaketa berriari buruz hitz egiteko. Garbi esanda, ez nekien ezertxo ere. Baina zorioneko sare sozialek laster ipini naute jakinaren gainean.

Bi gauzagatik izan da notizia Iñigo Martínez futbolari ondarrutarra, hamahiru urte Realean igaro ostean Athletic-era joan delako, eta, horrela, real-zale askoren haserrearen kausa bihurtu delako. Bestetik, despedidako agurra euskaraz eta erdaraz egin du. Horra arte dena ondo. Baina jende askok leporatu dio erdaraz bikain eta euskaraz oso penagarri eta narrats eskribitua dagoela. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Errukiz besoa luzatu

Legena zeukanak, horrez gain, kondena erlijiosoa pairatzen zuen. Doktrina ofizialaren arabera, itxiak zeuzkaten Jainkoaganako irispide guztiak, eta marjinazio sozialik zorrotzenean bizi ziren. Badakigu zein den gizakion jokabidea: beldur diogun hura urruntzen saiatzen gara; legendunak gizartetik kanpora bizi ziren, inork ez zituen nahi inguruan, beren taldeetan bizi ziren, eta pertsona sanoek debekatua zeukaten haiengana inguratzea. Legendunak bezalaxe, ez-puru bilakatzen zen haiengana hurbildu eta haiei ukitzen ziena.

Horregatik, Jesusen erlazioa guztiz ezohikoa zen. Edozein juduk, erlijiosoa bazen areago, atzera egingo zuen legendunen sailetik. Jesus, aldiz, errukitu egiten da, eta, legea hautsi arren eta ez-puru legal bihurtu, ausartu egiten da, eta ukitu egiten du.

Seguir leyendo

Publicado en 1 Igandeko ebanjelioa | Etiquetado | Deja un comentario

Pentsamendu unibertsala

Galdera pertinentea da. Ba al dago pentsamendu unibertsalik? Beste era batean esanda, ba al dago jakitate edo filosofia betierekorik? Beti ere adituen eskutik egingo dugu bidea (ez naiz aspertuko gauza bera errepikatzen, neurez gutxi dezaket baina “arbola on baten gerizpean jartzen denak abaro-toki ezin hobea aurkitzen du”). Bai, badago munduaren ikuspegi bateratu bat, filosofo, zientzialari, maisu espiritualek konpartitzen dutena. Munduko kultura guztietan atzeman daiteke, eta aro guztietan ere bai. Beti ditu oinarriko aztarna berak Mexikotik Tibeteraino, eta adostasun osoa dago funtsezko gauzetan. Kontsensua, gainera, historikoa da, duela 6.000 urtetik hasi eta gaurdaino.

Izaera unibertsaleko egia horiek osatzen dute funtsean gizadi osoaren emaria, giza kondizioari buruzko egia sakon eta handi batzuen gainean akordiora iritsirik, eta estadio Jainkotiarrera nola iritsi ados jarririk. Nolabait esateko, horixe da filosofia betierekoa zer den azaltzeko modua.

Existitzen da fenomeno unibertsal gehiago ere. Giza gorputzak, adibidez, 208 hezur, bi giltzurrun eta bihotz bat ditu Kanadan, Ruandan edo Alemanian. Bai gaur eta bai orain dela 12.000 urte. Ezaugarri unibertsal horiek osatzen dituzte egitura-molde sakonak deiturikoak, praktikoki berdinak baitira alde guztietan.

Buruarekin ere gauza bera gertatzen zaigu. Baditu azaleko egiturak, kultura batetik bestera aldatzen direnak, eta baditu egitura sakonak, kultura guztietan berdinak direnak. Edozein tokitan dela ere, giza adimenak (buruak) gaitasun osoa du irudiak, sinboloak, kontzeptuak eta arauak formatzeko. Irudiak eta sinbolo partikularrak alda daitezke kultura batetik bestera, baina egitura mentalak eta linguistikoak formatzeko gaitasuna, esentzialki, berbera da alderdi guztietan. Seguir leyendo

Publicado en 1 Espiritualitatea/gogoeta | Etiquetado | Deja un comentario

Urteak pilatzen

Ez dakit zenbaterainoko fidagarritasuna izango duen, baina bada esamesa bat Goierrin bolo-bolo ibili eta erabili izan dena. Alegia, Joxe Migel Barandiaranek, laurogeitaka urterekin, Jainkoari osasun pixka bat eskatu ziola, orduantxe hasi zela-eta apur bat ikasten. Seinalea ongi zahartu zela, eta garrantzi handiko kontua da ongi zahartzea, adinak gehiegi penatu gabe. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario