Denak ez dira berdinak

Bigarren hauteskunde-kanpaina hilabeteren buruan. Isilaldi luzea egin dugu Euskal Herrian, politikaz askorik mintzatu gabe, nik behintzat! Orain asko hitz egiten dut. Mintzatu bakarrik ez, entzun ere asko egiten dut: telebistako debate gehienak ikusten ditut; baita irratietakoak entzun ere, ahal bada. Orain, zorionez, beste giro bat nabaritzen dugu: edo giroa aldatu da, edo geu aldatu gara eta giroa aldatu dela uste dugu. Azkenean, gauza bera da: giroa eta geu interaktiboak gara. Seguir leyendo

Anuncios
Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

DESZENTRATZEN DUEN ZENTROA 

«Agindu berria ematen dizuet, maite ezazue elkar nik maite izan zaituztedan bezala…»

Jn 13,31-33a.34-35
Pazkoa, V. igandea, 190519

Gizakiok erraz erortzen gara gaizki-ulertuetan; harritzekoa ere ez da, ditugun baldintzapenak kontuan hartzen badira eta gure buru-gogamenaren ikuskera motzari erreparatuta.

Manamendu berriari edo maitasun-manamenduari dagokionez, uste dut irakurketa desegokia egiten ari garela bi puntutan. Batetik, behin eta berriz errepikatu izan da manamenduaren bizipena borondatearen baitan dagoela; bestetik, bazirudien besteenganako maitasunak ukatu egiten zuela norberaganakoa. Bigarren hori ere garbi adierazia dago: “Maite ezazu lagun hurkoa zeure burua bezala” (Mk 12,31).

Maitasuna ez da sortzen borondatetik, konprenitzetik baizik. Eta ez du zerikusirik sentimendu eta emozioarekin.  Ez-bananduak garen ziurtasunetik, hori konprenitzetik, dator dena. Amodio erromantikoarekin identifikatzen bada, maitasunak irauten du atrakzioak irauten duena: erraz makurrarazi dezaketen faktoreen mende dago. Garbi hitz eginda, ez baita maitasuna, bilaketa baizik, batzuetan oharkabean; bila gabiltzana da geure ona, edo geure premiaren bati erantzun nahia. Aldiz, maitasun zinezkoa ez da sekula hiltzen, barne-barnean dagoen batasuna da, errealitate errealaren ezaugarri definitorioa. Bestela esanda, errealitatea ez-duala da. Hori esperientzialki probatzen eta frogatzen dugunean, maitasuna bere kasa jalgitzen da, nahiz eta batzuetan ahalegin bat edo bi baino gehiago kostatu; baita zerbaiti uko egin beharra ere, sakrifizioa… eta egoaren heriotza.

Konprentsio horrek ez du ukatzen, inolaz ere, norberaganako maitasuna; aitzitik, ikusten ari gara norberaganako maitasun baldintza-gabea eta umila dela benetako nortasun integratua eta harmoniatsua sortzeko ezinbesteko zimentarria eta, inoren maitasun-apurren eskale ibili gabe, maitasun unibertsala bideratu eta bizitzeko xenda.

Maitasuna zabalkorra da, inklusiboa, unibertsala. Zer garen konprenitzeari esker maitasunarekin konektatzean, deszentratzen gaituen Zentroa ukitzen dugu; edo, zuzenago esanda, desegozentratu egiten gaitu. Izan ere, konprenitzeak ez digu uzten geure baitan hesten, ez digu uzten nartzisismo infantilean erortzen, baizik eta, mugarik gabeko besarkadaren moduan, zabal bezain luze irekia dago errealitate osoarentzat.

Beste paradoxa bat: iturri zentripeta eta zentrifuga kementsua da, aldi berean, maitasuna. Mugimendu berean geure barrenera eragiten digu, eta, gero, kanpo aldera irekitzen gaitu, guztien topagune bihurturik.

 Zer dira niregan maitasunaren konprentsioa eta bizipena?

Jatorrizkoa: EML
Itzulpen librea: RIG

 

 

Publicado en 1 Igandeko ebanjelioa | Etiquetado | Deja un comentario

BATASUNA, BIZIAZ ASEBETE, KONFIANTZA 

«Niri entzuten didate, ezagutzen ditut eta nire ondoren datoz. Aita eta biok bat gara…»

Jn 10,27-30
Pazkoa, 4. igandea, 190512

Paradigma mitikoan sortua da artzainaren irudia, nekazaritza- eta artzaintza-kulturaren garaian. ‘Mito’ hitzak ez dauka inolako zentzu peioratiborik. Adierazi nahi dena da errealitatea ikusteko modu bat, ezen ezaugarritzat dituen banaketaren kontzientzia eta ‘goiko pisuan’ sinestea non dagoen dibinitatearen egoitza. (…). Kantekin gaude, Ilustrazioaren jaiotza iragarri zuen. Arrazoimen kritikoak txertatu gintuen bere burua `maisutzat’ edo ‘gurutzat’ hartzen duten guztiaren kontra. Sapere aude, ausartu hadi jakitera, azkenera arte ezagutzera, gizadiari etapa infantilean eusten zioten ‘tutoreetatik’ askaturik.  

Eta, hala eta guztiz, posible da errekuperatzea testuan dagoen jakinduria handia; hori bai, beste paradigma batera moldatu behar, jaio garaiko ezaugarrietatik libratu eta jantziak kenduta.

Ez dago ziurtatzerik hitz horiek Jesusen ahotik atera zirenik. Hori ez zen haren hizkera eta estiloa. Badirudi laugarren ebanjelioa, oso-osorik, berandu landurikoa dela, giro gnostikoan jaio eta ernea, Jesusen gertaerari buruz. Horrela balitz, komentatzen ari garen testua izango litzateke komunitate-giroko zerbait, Jesus ‘maisu’ eta ‘salbatzailetzat’ aitortzen zuelarik. Hortik aurrera… Jesusen ezpainetan ipiniko zituzten komunitatearen fede-ardatza osatzen zuten baieztapenak. Seguir leyendo

Publicado en 1 Igandeko ebanjelioa | Etiquetado | Deja un comentario

Intsumisoak ahaztuta


 «Natural sentitzen dut egiten dudana / eta natural egin sentitzen dudana; / intsumiso egin naiz, horixe da dana; / ahaztu gabe guztioi musu handi bana. Ene kolega maite, beldurtia haiz hi, / kartzelara noala diostak itsusi / aholkuak ematen ez hadila hasi, / etor hadi bisitan txoritxo ta guzi. Natural sentitzen dut…» (Jon Sarasua).

Jon Sarasua bertsolaria izan zen, beste askoren artean, intsumisioaren esparruan, erreferente inportanteenetako bat. Pertsona publikoa zen, eta ezaugarri horrek beti du indarra, kausa edozein dela ere. ETBko grabazio batean entzun nion berak txikitatik garbi zeukala soldaduskara ez zela joango; ez zekiela nola libratu, baina libratuko zela. Eta hara non mugimendu antimilitarista sortzen den Espainiako Estatu osoan eta, batez ere, Euskal Herrian. Mugimendu horrekin uztartu ahal izan zuen bere egoera. Esaten duenez, aski erraz eta natural eman zuen pausoa nahiz eta aurretik ez zen horrelako ekintzetan ibilia. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Bakaziotatik bueltan

Bakaziotan izan naiz. Betiko lekuan. Herriko plaza bezain ondo ezagutzen dut hotelaren ingurumaria, nahiz eta obrek, aurten, asko desitxuratu. Gauzek antzera jarraitzen dute: egun jakin batzuetan, ‘overbooking’ jangela. Buffetak ez dauka aitzakiarik. Geuk dauzkagu orain aitzakiak eta koaitak. Ez gara lehengoak, ez ibilian eta ez jan-edanean. Han daude betiko tokiak eta ibilbideak: aurten ez ditut bisitatu. Itsasertzean ibiltzearekin konformatu naiz, eta duela bi urte baino 10 minutu gehiago behar izan ditut luzera  berdina egiten. Beherakada nabaritu dut. Masajistaren eskuetan ipini dut gorputza, ea horrela, eta eguzkiaren laguntzaz, hezurrok apur bat bigundu eta tendoiak pixka bat libratzen diren.

Hezurrak eta tendoiak ez lirateke problema, beldurrarekin lotuak ez baleude. Alai gaudenean, tristatzeko beldur; osasunez ondo gabiltzanean, gaixotzeko beldur; lortutakoa galtzeko beldur, zahartzeko beldur… hiltzeko beldur.

Denbora baino lehen eten behar izan ditut bakazioak. Anaiaren heriotzak etorrarazi gaitu. Horren beldur ere baginen, nahiz eta notizia hain hurbil egon zitekeenik ez pentsatu. Familiak bertso hau ipini zion eskelan: «Biziak hartzen ditu hainbeste bat forma, / hasiera beretik hori baitu norma, / bakoitzari emanik komeni den arma: / hiretzat gorde zian bertsoaren mana, / zoriontsu izatea, horixe da dana».  Hain zuzen, ez dago beste obligaziorik munduan, besteak ere zoriontsu egiten saiatzea ez bada. Patxi horretan saiatu zen, bertsoaren bitartez, bizitza osoan. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Herri osoak, “gero arte” esanda agurtu zuen Patxi Iraola

Herenegun iluntzean agurtu zuen Zaldibiako herriak Patxi Iraola bertsolaria. Olegi baserrian jaio zen Patxi, duela 86 urte juxtu; zortzi senideetan zaharrena bera.

Hileta-elizkizunean jende askok hartu bazuen parte, ondorengo omenaldian, herriko plazan, ez zen gutxiago. Elizkizun ederraren ostean, kantu eta sermoi, eliz atarian edo plazan egin zen omen-ekitaldia: haurrak bertsotan, txistulariak, kantariak, testu-irakurlea, bertsolariak: Eñaut Agirre, Igartzabal, Euzkitze, Lizaso eta Lazkano. Horiez gain, bertsolari gehiago ere ekitaldian parte hartzen: Amuriza, Telleria, Mendiluze, Murua, Mendizabal, Sarriegi, Larrañaga Loidisaletxe, Aittola, Sorozabal, Zeberio anaiak… eta bertso munduko jende ugari, Antton Kazabon, Joseba Tapia eta Laxaro Azkune, kasurako. Baina, batez ere, herria, Goierri eta inguru askotatik hurbildutako herria. “Txoria txori” eman zitzaion amaiera.

Oharra: oraingoan, kronista moduan, salbuespena egin beharrean aurkitzen naiz, hildakoa anaia nuen partetik. Mila esker familia osoaren izenean egunotan gorputzez nahiz bihotzez lagun izan zaituztegun guztioi. Kezka bat daukagu, ea denoi ongi atenditu ote dizuegun. Asko zineten. Barkatu. Bestalde, momentu honetan, bi pertsona gogoratu nahi nituzke bereziki, koinata Asun eta koinata Tomasi, bata klinikan eta bestea etxean makal antzean.

Zaldibiako kronina, DV: 1900501

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Patxi Iraola, bertsoa beti debalde zeukana

Joan zaigu Patxi Iraola. Langile harrigarria. Txirritagatik esaten dute bertsotan zela langilea. Gurea, berriz, baserrian, fabrikan eta bertsotan denetan zen langile. Baina honako itzali da haren argia, espero badugu ere den tokian argi egitea.

Ondo gogoan dut haren lehenengo erretratua: bi mutil koxkor, Rufino eta Sebastian belaun banatan eserita, haiei kantuan, bertsotan, ganaduen haska aurreko eskaileretan. Ondo gogoan dut, halaber, haren fisonomia, gaztea zelarik. Iharra zen, eguzkiak eta segak izerdia janda. Besoak eta lepo ingurua, borobilean, beltzaranak, elastiko hutsetan jarduten zuelako gurdia kargatzen eta belar-metak egiten. Ile singlea zuen, baina aski ugaria. Hala eta guztiz, orduan ere, bakandutakoan bezalaxe, txapela erabiltzen zuen buruan. Hala zen usadioa. Zilborrean mehe, beti. Uhalezko gerrikoaren herena soberan. Hori igandeetan. Astegunean, mahonezko galtza urdinak janzten zituen, trapuzko gerriko beltzez ondo estuturik, titiko haurra faxaz lotzen zen eran. Erretzailea. Batera botatzen zuen kea, ahotik eta sudurretik. Estatura normala: 1,75 m.

Izaera lasaia, berez. Haserretzen zenean, urtxintxa-begiak. Indarra erruz eta segari ona. Tratu errazekoa, normalean. Muslari txarra. Euskarazko liburu zaharren adiskidea. Idiak eta uztar-behiak hezten esku onekoa. Itaurreko beharrik gabe lurrak konpontzen ganaduekin problemarik ez. Alaibaina baserrian ez zuen zorterik izan, maiorazkoa bazen ere. Titulu eta medailarik gabeko mendizalea. Lagunartekoa, baina edozeinen lagun ez. Gauzak esaten eta isiltzen dakiena. Inork esaten al du dena? Seguir leyendo

Publicado en 1 Biografia | Etiquetado | Deja un comentario