Norberarena estimatu

Baratzezainak tomate bikainak dauzka, aspaldian izan dituen onenak. Akatsik izatekoan, asko hazi direla, eta ezin diote zutik eutsi beren buruari. Aldameneko baserritarrak badauzka hesola batzuk. Zeharo okerrak eta traketsak badira ere, baratzezainak uste izan du estutasunetik atera dezaketela, eta lagunari hesolak eskatzea deliberatu du. Baserritarra ez dago etxean hesolak eskatzera joan denean. Ordea, lagunak gaizki ez duela hartuko-eta, baratzezainak eraman eta tomateei ipini dizkie. Baserritarrak, etxeratu denean, ­berebiziko eskandalua armatu dio baratzezainari eta hesolak kendu eta berriro atarian pilatu, tomateak, lurrera jausita, usteltzen utzirik.

Geurea bada, hesola oker bati garrantzi gehiago ematen diogu arbolaz beteriko 10 hektarea herri-terrenori baino. Publikoa, azkenean, ez da inorena, eta kontu egiteko orduan gutxiago. Zeharo posesiboak eta geurekoiak gara. Hazitako ibaiak baino indar handiagoa du gure egoak: bereari ondo atxiki eta ondare komunarekin ezer jakin nahi ez, probetxu ona ateratzeko ez bada. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Itzalarekin adiskidetu

Erreprimitu eta subkontzientera bidaltzen dugun material psikologikoak osatzen ditu gure Itzalak. Nahiko sinplea da itzalarena ulertzea: guk geure buruaren irudi jakin bat, besteek onartu edo goraipatuko duten irudia eman nahi badugu, horrekin bat ez datorren guztia erreprimitu egingo dugu: zintzo-fama nahi badugu, horren kontra dauden jokabideak erreprimitu eta gela ilunera bidaliko ditugu. Irudi ‘perfektuaren’ bila saiatuko gara. Baina arazoa ez da perfektuak izatea, osoak izatea baizik. Eta ezinbestekoa da itzalarekin adiskidetzea eta pertsonaren bateratze-prozesuan aurrera egitea, osoak izateko.

Kuriosoa da, horratik!, itzala nola azaltzen den gutxien uste dugunean. Bizia nahiko ondo doakigula edo joango zaigula uste dugunean… hor dator iluna gure zoriona etetera. Beno, ‘zoriona etetera’ esatea ez dago ondo, zeren itzal eta guzti gara asebetea, betetasun osoa.

Beste modu batean esanda, geure buruaz eman nahi dugun irudi hartan sartzen ez den guztia da itzala. Ezkutatzen duguna da itzala, eta maskara, berriz, ‘ni’ publikoa. Zenbat eta argi gehiago egin gure maskarak, orduan eta beltzagoa izango da gure itzala. Maskarari gogor atxikitzen gatzaizkio, uste dugulako hori dela gauzarik baliosenetako bat. Maskara da irudi baliagarri edo idealizatua. Horrela osatzen edo eraikitzen da ‘ni’ faltsua, besteen aitormena eta onespena lortzeko. Itzala ez da behin ere geldi egoten: barrendik kanpora irten nahian dabil beti.

Itzala eta egoaren arteko borroka sistema aproposa da energia ugari galtzeko, eta egoaren irtenbidea izaten da besteengan proiektatzea. Besteengan ikusten dugun mespretxagarri guztia geuregan dago. Egoak panikoa sentitzen du bere irudia erortzeko, zeren, bere intuizioaren arabera, azpian dagoena benetan mespretxagarria da.

Irudi ona ematearren eginahalak egiten ari den pertsona zerbait larria adierazten ari zaigu: esan nahi du baduela beste irudi bat, eta benetan beltza dela. Bere buruarekin eta bere irudiarekin gustura sentitzen denak ez dauka motiborik beste irudi bat nahi izateko. Beraz, zenbat eta gehiago saiatu irudi ona ematen, orduan eta elementu gehiago sartu behar dira itzalpean. Ez hori bakarrik; baizik gero eta desatseginago egingo zaigu geure burua, eta errudun-sentimendu handiagoa, auto-tratu txar gehiago.

Bere argi-itzalekin onartu behar dugu garena edo gure egia, oso, umil eta errukitsu haz gaitezen. Itzala salataria da. Garbi azaltzen du ez garela ematen duguna, eta bertigo-sentsazioa sortzen digu. Hainbeste saiatu irudi ona eraikitzen, eta non ohartzen naizen ez naizela hori bakarrik; gustatu ez eta itzalera bidali dudan guztia ere nirea da. Eta biak onartzen ez baditut, ez dut egingo atarramentu onik. Posible da gure inkontzientearen mezuei denbora askoan entzungor egitea, mozorrotu eta geure burua engainaturik, baina errealitatea ukatzea ezinezko bihurtzen denean, horrek esan nahi du iritsi dela ordua aurrez aurre egoteko ahaztu eta erreprimitu ditugun aspektuekin.

Ohartu behar dugu ‘santu’ bakoitzarengan ‘bekatari’ bat dagoela, eta alderantziz ere berdin: edozein ‘bekatariren’ barnean dago ‘santu’ bat. Argia eta itzala beti elkarri lotuak daude. Egia osoa onartu eta aitortzeak bakarrik askatuko gaitu. Itzala integratzen badugu, orduan gaindituko dugu eszisioa eta orduan hasiko gara sano bizitzen.

Jatorrizkoa: Enrique Martínez Lozano
itzuli,moldatu: rufino iraola garmendia
Publicado en 1 Espiritualitatea/gogoeta | Etiquetado | Deja un comentario

Oiduiko txabola

Dakizuenez, joan den ostiral gauetik larunbat goizera bitartean, zaldibitarren Oiduiko txabola kiskalita azaldu da. Ekintza hori intentzioz burutua izan bada, izenik gabeko basakeria, ankerkeria, astakeria eta ezjakin eta estupidoen lana esaten zaio horri. Horrelako ekintzek zipitzik ere ez dute laguntzen, Aralarko bideen eztabaida pil-pilean dagoen honetan. Akzio gaitzesgarria da, eta juizio apur bat duen orok gaitzetsi beharrekoa, besteak beste, sindikatuek egin duten bezala: «Oiduiko txabolaren erreketa dela eta, Aralarko abeltzainok, EHNE eta ENBA nekazal sindikatuokin batera, gure gaitzespenik irmoena azaldu nahi dugu, ekintza basati honen aurrean».

Historia luzea du Oiduiko txabolak, luzea eta anitza, postura horretan amaitzea merezi ez zuena. Gure astoak ikusiko balu! Behin batean, kontatu nuen hortxe ezagutu nuela, adibidez, Lazkao Txiki. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Normala izan

Edonork daki gehiegi nabarmendu nahia sufrimendu-iturri dela. Han dago nabarmendu nahi duenaren egoa, bere estrategiekin, ustez zoriona ekarriko dioten objektu guztiez jabetu nahian. Ordea zoriontsu garenean ez dago inor zorion horretaz jabetzeko. Zoriona besterik ez dago. Pentsatuz eta erabakiak hartuz nahi dugu disfrutatu, baina  pentsamendua dabilen inguruan zorionarentzat toki gutxi dago.

Esaterako, futbol-partidan Iñaki eta Anjelen portaerak diferenteak dira: Iñakik jokaldiekin gozatzen du, pentsamenduak ahazturik, burua jokoarentzat baino ez duela; Anjel gogoetan ari da: “aurrera ez baino aldamenera jaurti behar zian, laguna bakar-bakarrik hantxe zegoan eta…”; Anjel aditu moduan mintzatzen da, nabarmendu egin nahi du. Iñakik disfrutatu. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Jon Azpillaga Urrutia: bertsolari eta plazagizon

Berrogeita hamazazpi urte dira aurten, beteta edo betetzeke, Jon Azpilla bertsolaria ezagutu nuela, argazkitan, prentsa eta bertsotan; pertsonalki ezagutu nuenerako beste hiruzpalau urte gehiago igaro ziren. Oker ez banago, San Luis Gonzagakoaren ospakizun-festan. Dena den, ez da erraza zehaztea zein ospakizun zela medio etorri izan zen gurera, hainbat aldiz etorri baitzen! Berak esan zuenez, urte berean sei aldiz etorria dago. Gehienetan Jon Lopategi izan ohi zuen kantu-lagun. ‘Bizkaitarrak’ deiturarekin ibili ziren denbora askoan. Horrez gain, Azpillaga ‘Okelar’ lagun zuela ere etorri zen behin edo beste gure herrira eta Patxi Iraolarekin ere dezentetan kantatu zuen. Izenburuan esan dugun bezala, bertsolaria zen, bertsotan etenik gabe jarduteko gupidarik gabekoa, eta plazagizona, zenbat eta jende gehiago egon aurrean orduan eta errazago kantatzen zuena.

Nongoa da Azpillaga? Berari utziko diogu esan dezan. Hau esaten du bertso batean: «Mutrikuarra naiz esan behar Mutrikun bizi naiz eta». Hurrengo bertsoan, berriz, beste hau dio: «San Pedrokua daukat karneta, San Pedron jaio nintzan da». Baina bere biografiaren oinarrizko datu inportanteenak bertso honetan ematen ditu. Datu biografikoak eta pentsaera, dena laburbiltzen du:

Pasai San Pedron jaio nintzen ni
hogeita hamabostian;
aita gerrara eraman zuten
irabazteko ustian,
gero umezurtz bizi izan naiz
neure bizitza guztian…
Euskal Herria salbatzen bada
konforme honenbestian! Seguir leyendo

Publicado en 1 Bertsoa | Etiquetado | Deja un comentario

Jon Azpillaga hil da

Zinen zu gizatasun
denen monumentu,
zenbat jende eduki
zenuen kontentu,
Euskal Herri osoan
bertso eta kantu,
zugandik ikasia
badut hainbat  kontu,
herriaren zimendu,
euskararen mentu.

Goierritik Kostara
doa dolumina,
ahaztuko ez zaitudala
egiten dut zina;
abertzale, euskaldun
eta fede fina,
egin diezazukegun
omen denen dina,
bertsoz ordezkatzen dut
bertaratu ezina.

Publicado en 1 Bertsoa | Etiquetado | Deja un comentario

Erlijioaz gaindiko espiritualitatea

Gozotasuna ez da eztia, sineskera ez da egia eta erlijioa ez da espiritualitatea

‘Erlijioa’ eta ‘espiritualitatearen’ artean dagoen aldea konprenitu behar da. Hori konprenitzen badugu, berehala ohartuko gara «badela alternatiba ateismo materialista eta erlijio tradizionalaren artean, munduaren kontzepzio zientifiko-teknikoaren eta Ilustrazio aurreko ikuspegi mitikoaren artean». Feliciano Mayorga filosofoaren esaldia da komatxo tartean ipini dudana.

‘Kredo materialistaren’ ildotik doa gure inguru soziokulturala, zeinen oinarrizko dogma hauxe baita: esperimenta dezakeguna bakarrik existitzen da.

Badakigu, ordea –zientifikoki jakin ere–, errealitatearen %4 besterik ez dugula ezagutzen. Edo, fisika kuantikoak dioen eran, materiaren jatorria ez-materiala dela. Dogma bat imaginario kolektiboan kokatzen denean, zaila da distantzia hartu eta egia handiagora irekitzea. Badirudi gure buruak aise eta erraz justifikatzen duela aldez aurretik atxikirik dagoena, nahiz eta objetiboki garbi ikusi, inolaz ere, ezin daitekeela horrela. Sineskera guztiekin gertatzen da gauza bera; adibidez, erlijioan badira dogma “sinestezinak”; eta ‘kredo’ materialista edo zientifiko berria ez da salbuespen. Handiena da materialismo modernoak dogmatismo erlijiosoa eta bere izaera mitikoa kritikatzen dituela. Ez da ohartzen kritikatzen dituen akats eta errore berberak dituela berak hondo-hondoan. Benetan ironikoa! Seguir leyendo

Publicado en 1 Espiritualitatea/gogoeta | Etiquetado | Deja un comentario