JARDINA

Gure jardina txikia da. Hirurogei metro burutik. Baina metroak ez dira oztopo landare bariatu dezente edukitzeko. Etxearen kontra dago. Bi ate igaro behar dira hara iristeko, kristalezkoa eta burdinazkoa. Kristalezkoa egurrezko markoan sartua dago, bi pare gortinarekin. Burdinazkoak ez dauka markorik. Pertsianaren forma du, burdinazko laminak izurrean dituela, baina ez dira mugitzen. Taluzean ipiniak daude, plano inklinatua formatzen dutela. Hotza eta beroa, direnean, ondo sartzen dira, nahiz eta atzerago dagoen kristalezko ateak nahiko eusten dien. Ikusi ez da egiten, ez kanpotik barrura eta barrutik kanpora. Kolore marroia dute. Oso zikin-estaliak dira, baina hauts asko hartzen dute, eta ez dira batere errazak garbitzeko, eskua ezin baita zirriztuan ongi sartu eta oso normala da urratzea.

Iturria da jardinean sartu eta atentzioa ematen duen lehenengo gauza. Mangera luzea daukat hari itsatsia, jardinaren ertz batetik bestera erraz iristen dena. Muturrean grifo urdina du. Presio handian ateratzen da ura. Minutuan 20 litro aise emango ditu. Neguan lan gutxi eragiten diot: teilatu azpian geratzen diren pinuak bakarrik ureztatzen ditut. Udan beste kontu bat da: egunero izaten du zeregina, atariko landareak ere, etxean barrena mangera pasatuta, horrekin erregadiatzen baititut. Azertu handia izan zen jardinean ura ipintzea. Eskuz erregadiatu behar izanez gero, noizko amaitu! Ez dut pentsatu ere egin nahi.

Bi ateen ondoren, bost mailako eskailera jaitsi behar da, jardinean kokatzeko. Eskaileretan bi ezpel-landare daude, Iruñeatik ekarriak, borobilean soilduak, loreontzi banatan ipiniak. Dotorezia aparta ematen diote zona horri. Ezpela landare eskertsua da. Ez du zainketa berezirik behar, ur apur bat eman behar  udan, eta asko irauten du. Gure horiek urteak daramatzate loretokiko eskaileretan, eta oraindik irauteko itxuran daude. Intsektu askoren babesa dira. Ura botatzen diedanean, denak kanpora ateratzen dira, horregatik dakit. Pentsatzen dut berriro itzuliko direla, ez dut, behintzat, nabaritu fauna hori gutxitu denik. Erleak ere bezeroak dira. Poz ematen dit gure ezpeletatik sortutako eztia hor nonbait izateak, eta norbaitek dastatzeak.

Aurten izotz gogorrak egin ditu. Limoi-arbolari erasan diote gehien. Bidean zetozkion aleak, adarretatik lurrera erori dira, hostoak zimeldu eta kiribildurik dauzka. Badirudi nahiko barrura sartua zaiola negu gaiztoaren ondorioa. Kendu egin beharko dugu, pena ematen badigu ere. Jardinean zimur eta zimel egoteko, hobeto dago beste nonbait, lotsatuko ez den tokiren batean.

Olibondoak ondo egin dio aurre izotzari, gaineko oliba beltzak zimurtu bazaizkio ere. Baina izotzarena baino gehiago denborarena izango da. Adar eta hostoetan ez du aitzakiarik, berde-berde ikusten zaizkio. Ez da handia. Ontziak, egurrezko loreontzi borobila, 60 bat zentimetroko diametroarekin, ez dio uzten hazten. Baina hain dago polit, eder eta sano… ez goaz ezer egitera, ondotxo dago dagoen bezala.

Orain (otsail-hondarrean gaude), ez dago udako begonia eta geranioen arrastorik. Begoniak nahitaez aldatu behar dira, baina geranioek ere ez dute agoantatu negu beltza. Horien loreontziak hutsik daude, hobeto esan lurrez beterik, udaberriaren zain, berriro loreak hartu eta hazteko. Denboraldi berriarekin, lore berriak.

Mota bat baino gehiagoko pinuak dauzkagu, batzuk loreontzi handietan; bata lurrean zuzenean sartuta. Bat edo beste idortuak barrendik, nahiz eta kanpo aldetik itxurari eutsi. Salbatu direnak ederrak daude, eta udaberriak emango die dotoretu ederra, aurreko urteetakoa errepikatzen baldin bada. Lurretik zuzenean elikatzen dena, nahiz eta horri ere ura eman, guztiz lerden dago, hazi eta hazi, eta tantai bihurtzeko bidean doa, bizilagunarentzat oztopo ez bada, haren etxeko teilatu ertzera ia-ia iritsian baitago. Lastima litzateke kendu beharra. Bota beharrean aurkitzen bagara, nik ez diot, behintzat, zerra erantsiko. Besteren batek egin beharko du lan hori.

Gorostia da momentu honetan dagoen landarerik deigarriena. Hosto tenteak, puntan arantzadun. Bestek baino hobeto eutsi die neguko enbatei. Indartsu dago, kimu berriak goraka. Ale gorriak dauzka bolumen osoan erregularki kotatuak, estetikari garrantzia emanez. Txoriek oraingoz ez diote eraso. Eskertzen diet bere gainean pausatze hutsarekin konformatzea, jatea ere libre duten arren. Ez dago gauza ederragorik txoria arbola gainean kantari baino.

Badira lorategia baratze bihur dezadan gomendatzen didatenak, lurrari etekin hobea ateratzeko. Baina, niretzat, probetxurik handiena horrelaxe dauka. Ez dago kontenplazio-gai izateak adina balio duen ezer. Baretzeak sabela betetzen du, jardinak espiritua. Espiritualitatearen sinbolo dira jardinak.

Publicado en 1 Narrazioa | Etiquetado | Deja un comentario

Jenio bizian

Atzo istripua izan nuen. Hori bai, oso txikia. Hain txikia, nire autoak ez du matxurarik ere, gurpilaz jo nuen bestearen atea. Hark ere ezer gutxi. Lehen momentuan jenio bizian jarri nintzen, zeharo asaldatuta, emozioz gainezka, barrena irakiten, eta kasik garrasika esan nion madrildar gazteari (Miguel Ángel Ruiz de Pascual-i) ea ez al zuen ikusi aparkatzeko maniobra egiten ari nintzela.

Hura, berriz, berean! Erretrobisoretik begiratu behar nuela inor ote zetorren, bera geldi zegoela nik jo nuenean. Ez zegoen ados jartzeko inolako modurik, gure egoismoen talka-hotsa izugarria zen. Hain handia ezen udaltzainei deitu behar izan genien. Haiek, ordea, ezer argitzen ez. Enkargu bat neukala, eta, huraxe eginda, segituan nentorrela esan nien. Bueltakoan deliberatu nuen neu egingo nintzela kargu. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Norberarena estimatu

Baratzezainak tomate bikainak dauzka, aspaldian izan dituen onenak. Akatsik izatekoan, asko hazi direla, eta ezin diote zutik eutsi beren buruari. Aldameneko baserritarrak badauzka hesola batzuk. Zeharo okerrak eta traketsak badira ere, baratzezainak uste izan du estutasunetik atera dezaketela, eta lagunari hesolak eskatzea deliberatu du. Baserritarra ez dago etxean hesolak eskatzera joan denean. Ordea, lagunak gaizki ez duela hartuko-eta, baratzezainak eraman eta tomateei ipini dizkie. Baserritarrak, etxeratu denean, ­berebiziko eskandalua armatu dio baratzezainari eta hesolak kendu eta berriro atarian pilatu, tomateak, lurrera jausita, usteltzen utzirik.

Geurea bada, hesola oker bati garrantzi gehiago ematen diogu arbolaz beteriko 10 hektarea herri-terrenori baino. Publikoa, azkenean, ez da inorena, eta kontu egiteko orduan gutxiago. Zeharo posesiboak eta geurekoiak gara. Hazitako ibaiak baino indar handiagoa du gure egoak: bereari ondo atxiki eta ondare komunarekin ezer jakin nahi ez, probetxu ona ateratzeko ez bada. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Itzalarekin adiskidetu

Erreprimitu eta subkontzientera bidaltzen dugun material psikologikoak osatzen ditu gure Itzalak. Nahiko sinplea da itzalarena ulertzea: guk geure buruaren irudi jakin bat, besteek onartu edo goraipatuko duten irudia eman nahi badugu, horrekin bat ez datorren guztia erreprimitu egingo dugu: zintzo-fama nahi badugu, horren kontra dauden jokabideak erreprimitu eta gela ilunera bidaliko ditugu. Irudi ‘perfektuaren’ bila saiatuko gara. Baina arazoa ez da perfektuak izatea, osoak izatea baizik. Eta ezinbestekoa da itzalarekin adiskidetzea eta pertsonaren bateratze-prozesuan aurrera egitea, osoak izateko.

Kuriosoa da, horratik!, itzala nola azaltzen den gutxien uste dugunean. Bizia nahiko ondo doakigula edo joango zaigula uste dugunean… hor dator iluna gure zoriona etetera. Beno, ‘zoriona etetera’ esatea ez dago ondo, zeren itzal eta guzti gara asebetea, betetasun osoa.

Beste modu batean esanda, geure buruaz eman nahi dugun irudi hartan sartzen ez den guztia da itzala. Ezkutatzen duguna da itzala, eta maskara, berriz, ‘ni’ publikoa. Zenbat eta argi gehiago egin gure maskarak, orduan eta beltzagoa izango da gure itzala. Maskarari gogor atxikitzen gatzaizkio, uste dugulako hori dela gauzarik baliosenetako bat. Maskara da irudi baliagarri edo idealizatua. Horrela osatzen edo eraikitzen da ‘ni’ faltsua, besteen aitormena eta onespena lortzeko. Itzala ez da behin ere geldi egoten: barrendik kanpora irten nahian dabil beti.

Itzala eta egoaren arteko borroka sistema aproposa da energia ugari galtzeko, eta egoaren irtenbidea izaten da besteengan proiektatzea. Besteengan ikusten dugun mespretxagarri guztia geuregan dago. Egoak panikoa sentitzen du bere irudia erortzeko, zeren, bere intuizioaren arabera, azpian dagoena benetan mespretxagarria da.

Irudi ona ematearren eginahalak egiten ari den pertsona zerbait larria adierazten ari zaigu: esan nahi du baduela beste irudi bat, eta benetan beltza dela. Bere buruarekin eta bere irudiarekin gustura sentitzen denak ez dauka motiborik beste irudi bat nahi izateko. Beraz, zenbat eta gehiago saiatu irudi ona ematen, orduan eta elementu gehiago sartu behar dira itzalpean. Ez hori bakarrik; baizik gero eta desatseginago egingo zaigu geure burua, eta errudun-sentimendu handiagoa, auto-tratu txar gehiago.

Bere argi-itzalekin onartu behar dugu garena edo gure egia, oso, umil eta errukitsu haz gaitezen. Itzala salataria da. Garbi azaltzen du ez garela ematen duguna, eta bertigo-sentsazioa sortzen digu. Hainbeste saiatu irudi ona eraikitzen, eta non ohartzen naizen ez naizela hori bakarrik; gustatu ez eta itzalera bidali dudan guztia ere nirea da. Eta biak onartzen ez baditut, ez dut egingo atarramentu onik. Posible da gure inkontzientearen mezuei denbora askoan entzungor egitea, mozorrotu eta geure burua engainaturik, baina errealitatea ukatzea ezinezko bihurtzen denean, horrek esan nahi du iritsi dela ordua aurrez aurre egoteko ahaztu eta erreprimitu ditugun aspektuekin.

Ohartu behar dugu ‘santu’ bakoitzarengan ‘bekatari’ bat dagoela, eta alderantziz ere berdin: edozein ‘bekatariren’ barnean dago ‘santu’ bat. Argia eta itzala beti elkarri lotuak daude. Egia osoa onartu eta aitortzeak bakarrik askatuko gaitu. Itzala integratzen badugu, orduan gaindituko dugu eszisioa eta orduan hasiko gara sano bizitzen.

Jatorrizkoa: Enrique Martínez Lozano
itzuli,moldatu: rufino iraola garmendia
Publicado en 1 Espiritualitatea/gogoeta | Etiquetado | Deja un comentario

Oiduiko txabola

Dakizuenez, joan den ostiral gauetik larunbat goizera bitartean, zaldibitarren Oiduiko txabola kiskalita azaldu da. Ekintza hori intentzioz burutua izan bada, izenik gabeko basakeria, ankerkeria, astakeria eta ezjakin eta estupidoen lana esaten zaio horri. Horrelako ekintzek zipitzik ere ez dute laguntzen, Aralarko bideen eztabaida pil-pilean dagoen honetan. Akzio gaitzesgarria da, eta juizio apur bat duen orok gaitzetsi beharrekoa, besteak beste, sindikatuek egin duten bezala: «Oiduiko txabolaren erreketa dela eta, Aralarko abeltzainok, EHNE eta ENBA nekazal sindikatuokin batera, gure gaitzespenik irmoena azaldu nahi dugu, ekintza basati honen aurrean».

Historia luzea du Oiduiko txabolak, luzea eta anitza, postura horretan amaitzea merezi ez zuena. Gure astoak ikusiko balu! Behin batean, kontatu nuen hortxe ezagutu nuela, adibidez, Lazkao Txiki. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Normala izan

Edonork daki gehiegi nabarmendu nahia sufrimendu-iturri dela. Han dago nabarmendu nahi duenaren egoa, bere estrategiekin, ustez zoriona ekarriko dioten objektu guztiez jabetu nahian. Ordea zoriontsu garenean ez dago inor zorion horretaz jabetzeko. Zoriona besterik ez dago. Pentsatuz eta erabakiak hartuz nahi dugu disfrutatu, baina  pentsamendua dabilen inguruan zorionarentzat toki gutxi dago.

Esaterako, futbol-partidan Iñaki eta Anjelen portaerak diferenteak dira: Iñakik jokaldiekin gozatzen du, pentsamenduak ahazturik, burua jokoarentzat baino ez duela; Anjel gogoetan ari da: “aurrera ez baino aldamenera jaurti behar zian, laguna bakar-bakarrik hantxe zegoan eta…”; Anjel aditu moduan mintzatzen da, nabarmendu egin nahi du. Iñakik disfrutatu. Seguir leyendo

Publicado en 1 Artikulua/Prentsa | Etiquetado | Deja un comentario

Jon Azpillaga Urrutia: bertsolari eta plazagizon

Berrogeita hamazazpi urte dira aurten, beteta edo betetzeke, Jon Azpilla bertsolaria ezagutu nuela, argazkitan, prentsa eta bertsotan; pertsonalki ezagutu nuenerako beste hiruzpalau urte gehiago igaro ziren. Oker ez banago, San Luis Gonzagakoaren ospakizun-festan. Dena den, ez da erraza zehaztea zein ospakizun zela medio etorri izan zen gurera, hainbat aldiz etorri baitzen! Berak esan zuenez, urte berean sei aldiz etorria dago. Gehienetan Jon Lopategi izan ohi zuen kantu-lagun. ‘Bizkaitarrak’ deiturarekin ibili ziren denbora askoan. Horrez gain, Azpillaga ‘Okelar’ lagun zuela ere etorri zen behin edo beste gure herrira eta Patxi Iraolarekin ere dezentetan kantatu zuen. Izenburuan esan dugun bezala, bertsolaria zen, bertsotan etenik gabe jarduteko gupidarik gabekoa, eta plazagizona, zenbat eta jende gehiago egon aurrean orduan eta errazago kantatzen zuena.

Nongoa da Azpillaga? Berari utziko diogu esan dezan. Hau esaten du bertso batean: «Mutrikuarra naiz esan behar Mutrikun bizi naiz eta». Hurrengo bertsoan, berriz, beste hau dio: «San Pedrokua daukat karneta, San Pedron jaio nintzan da». Baina bere biografiaren oinarrizko datu inportanteenak bertso honetan ematen ditu. Datu biografikoak eta pentsaera, dena laburbiltzen du:

Pasai San Pedron jaio nintzen ni
hogeita hamabostian;
aita gerrara eraman zuten
irabazteko ustian,
gero umezurtz bizi izan naiz
neure bizitza guztian…
Euskal Herria salbatzen bada
konforme honenbestian! Seguir leyendo

Publicado en 1 Bertsoa | Etiquetado | Deja un comentario